{"id":69074,"date":"2020-09-28T22:53:33","date_gmt":"2020-09-28T20:53:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.steinrein.com\/glossar\/ortognejs"},"modified":"2026-09-15T15:57:04","modified_gmt":"2026-09-15T13:57:04","slug":"ortognejs","status":"publish","type":"wppedia_term","link":"https:\/\/www.steinrein.com\/pl\/glossar\/ortognejs\/","title":{"rendered":"Orthogneiss"},"content":{"rendered":"

Gnejsy są typowymi skałami metamorficznymi, czyli takimi, które powstają z różnych skał macierzystych (reagentów) w wyniku przeobrażenia (metamorfozy) pod wysokim ciśnieniem i w wysokiej temperaturze we wnętrzu Ziemi.<\/p>\n\n

\"Orthogneiss\"
Orthogneiss<\/figcaption><\/figure>\n\n

Materiałem wyjściowym dla gnejsów są w większości bardzo stare skały, które od momentu powstania we wczesnym okresie historii Ziemi (do 4 mld lat temu) przeszły prawie zawsze kilka metamorfoz (tzw. metamorfozy <\/a>regionalne).<\/p>\n\n

Ze względu na duże różnice w skałach macierzystych, gnejsy mogą wyglądać bardzo różnie w zależności od przypadku i mieć bardzo różną zawartość minerałów, która jest zawsze prawie niezmieniona w stosunku do skały macierzystej. Z różnych skał macierzystych powstają więc często bardzo różne odmiany gnejsów. Konieczne jest zatem wprowadzenie linii programowej. Jednym z najważniejszych podziałów jest podział na ortognejsy i paragnejsy. <\/p>\n\n

Ortognejs i paragnejs<\/h2>\n\n

Ortognejs jest zawsze skałą przeobrażeniową, w której skałami macierzystymi są przede wszystkim skały iglaste (tj. magma, która zastygła we wnętrzu Ziemi) z dużą zawartością skaleni i kwarcu. Takimi skałami macierzystymi są na przykład granit<\/a> lub granodioryt<\/a>. Ze względu na to, że zwykle następowało po sobie kilka metamorfoz, można również powiedzieć, że ortognejsy bardzo często powstawały z innych gnejsów w wyniku dalszej transformacji. <\/p>\n\n

Natomiast w przypadku paragnejsu skała metamorficzna<\/a> jest zawsze skałą osadową. Mogą to być piaskowce lub szarogłazy, ale także łupki ilaste. <\/p>\n\n\n\n

W przypadku delikatnych powierzchni kamiennych lub nieznanego podłoża przed rozpoczęciem prac należy zlecić specjalistycznej firmie ocenę materiału, stanu powierzchni i właściwej metody. Pozwala to uniknąć szkód spowodowanych niewłaściwym środkiem lub sposobem czyszczenia.<\/p>\n\n\n

\n\t\n\t\tPoproś o bezpłatną wycenę w zaledwie dwie minuty\t<\/span>\n\t
<\/div>\n\tOtrzymaj teraz<\/a>\n\t\"\"\n<\/div>\n\n\n

Ponadto wyróżnia się jeszcze migmatyt<\/a>, w którym podczas przeobrażenia stopione zostały także części skały macierzystej (co nie zdarza się przy zwykłych metamorfozach w taki sposób).<\/p>\n\n

Właściwości techniczne obu wariantów są niemal identyczne. Pod względem kolorystycznym paragnejsy są przeważnie szare, ortognejsy (i migmatyty) są często kolorowe. <\/p>\n\n

Typowe właściwości<\/h2>\n\n

Ortognejs ma często typową strukturę pochyłą (warstwową), zwaną również foliacją, która powstaje, gdy poszczególne składniki skały zachowują się różnie i zmieniają swoje ułożenie podczas metamorfozy w wysokich temperaturach, a zwłaszcza pod wysokim ciśnieniem. Biotyt<\/a> zazwyczaj rekrystalizuje poprzecznie pod ciśnieniem, skalenie i kwarc pozostają w większości ziarniste. Oznacza to, że położenie powierzchni łupków zawsze bardzo dokładnie wskazuje kierunek, w którym działały siły tektoniczne. <\/p>\n\n

Jednak cechy teksturalne mogą być również słabo zaznaczone. Warianty te sięgają od typowych „gnejsów fliszowych” z wyraźnie rozpoznawalną strukturą fliszową do wariantów jednolicie gruboziarnistych. <\/p>\n\n

Inne opcje klasyfikacji<\/h2>\n\n

Niezależnie od podziału na para- i ortognejsy, gnejsy mogą być również klasyfikowane według ich indywidualnych cech strukturalnych:<\/p>\n\n