Gnejs Maggia: pochodzenie, właściwości i zastosowanie

Od granodiorytu do gnejsu

Skałą macierzystą gnejsu Maggia jest granodioryt, który około 290 milionów lat temu wykrystalizował z wznoszącej się magmy w skorupie ziemskiej. Granodioryt to skała głębinowa, której skład leży między granitem a diorytem. Płaszczowina Maggia, jednostka geologiczna, do której należy ta skała, składa się głównie ze starszych paragnejsów, w które pod koniec karbonu wniknęły granitoidy.

W czasie powstawania Alp, około 35 milionów lat temu, skała znalazła się kilka kilometrów głęboko w skorupie ziemskiej. Pod wysokim ciśnieniem i podwyższoną temperaturą minerały ułożyły się w warstwy i z granodiorytu powstał gnejs. Gdy gnejs powstaje ze skały magmowej, mówimy o ortognejsie, a gdy pochodzi z osadów, nazywa się go paragnejsem. Zaliczenie poszczególnych odmian handlowych zależy od kamieniołomu, dlatego Maggię w niektórych opracowaniach prowadzi się także jako paragnejs.

Siedem kamieniołomów w dolinie Valle Maggia

Maggię wydobywa się w dolinie Valle Maggia i w bocznej dolinie Valle di Campo w siedmiu kamieniołomach odkrywkowych, z czego pięć koło Riveo. Kolejny kamieniołom leży w Cevio-Boschetto, a kamieniołom Campéia koło Linescio-Cerentino. Ta sama formacja geologiczna dostarcza także Onsernone, kolejnego gnejsu z Ticino.

Od budowy kolei do dużego zakładu

Wydobycie na skalę przemysłową rozpoczęło się w 1900 roku, a do 1915 roku urosło do dużego zakładu. Otwarta w 1907 roku linia kolejowa do doliny Valle Maggia ułatwiła transport. W latach 60. XX wieku wydobywano tu w skali Szwajcarii największą ilość kamienia naturalnego.

Formy dostawy i obróbka

Ilustracja poglądowa (AI)

Maggia trafia do handlu jako kamień murowy, łamany i ciosany, jako cięta płyta o grubości od dwóch do ośmiu centymetrów, jako łupana płyta od czterech do sześciu centymetrów i jako płyta murowa o grubości od czterech do 15 centymetrów. Powierzchnię można między innymi szczotkować, opalać, śrutować, polerować, szlifować i boszować. Przy łupliwej powierzchni pozostaje ona nierówna i antypoślizgowa, po wypolerowaniu staje się ciemna i błyszcząca.

Typowe obszary zastosowania

Maggię stosuje się na okładziny elewacyjne, jako kamień murowy, na płyty podłogowe i w architekturze ogrodowej, zwłaszcza jako nieregularnie cięte płyty na ścieżki, miejsca do siedzenia i mury z kamienia suchego. W wykończeniu wnętrz służy jako okładzina podłóg i ścian. Polerowana bywa używana także na blaty i nagrobki.

Co powierzchnia oznacza dla pielęgnacji

To, jak pielęgnować Maggię, zależy od powierzchni. Płyty o szorstkiej powierzchni łupliwości są nierówne, w zagłębieniach utrzymują się wilgoć i brud, a w zacienionych miejscach w ogrodzie łatwo osiedlają się tam glony, mech i porosty. Powierzchnie polerowane są zwarte i gładkie, ale szybciej pokazują zarysowania oraz osady wapienne i zacieki po wodzie.

Kamień uchodzi za odporny na kwasy i zasady, jest więc mniej wrażliwy niż wapień czy marmur. Mimo to obowiązuje zasada: środki najpierw wypróbować w niewidocznym miejscu, przy powierzchniach polerowanych zrezygnować ze środków ścierających i nie stosować agresywnych środków czyszczących bez sprawdzenia. Więcej o sposobie postępowania znajdziesz w przewodniku o czyszczeniu kamienia naturalnego oraz, dla płyt zewnętrznych, w przewodniku o czyszczeniu płyt tarasowych.

Ochrona i fugi

To, czy impregnacja ma sens, zależy od użytkowania i powierzchni: przy polerowanych płytach w kuchni lub łazience może zapobiegać plamom, a przy płytach ogrodowych o szorstkiej powierzchni łupliwości decyduje miejsce. Wskazówki podaje przewodnik o impregnacji kamienia naturalnego.