Saletra: czym jest saletra murowa i jak niszczy mur

Starą nazwą zwyczajową saletra określa się kilka częstych azotanów, które są solami kwasu azotowego. Prawie wszystkie azotany dobrze rozpuszczają się w wodzie. Rozróżnia się saletrę potasową (azotan potasu), saletrę sodową, czyli saletrę chilijską (azotan sodu), oraz saletrę wapniową, czyli saletrę murową (azotan wapnia). Do średniowiecza najważniejsze znaczenie tego słowa odnosiło się zapewne do saletry potasowej, która w prochu strzelniczym służyła jako dawca tlenu.

Naturalne złoża występują rzadko, ponieważ dobra rozpuszczalność azotanów utrudnia ich nagromadzenie. Złoża nadające się do wydobycia znajdują się na pustyniach, takich jak Atakama w Chile. Azotan wapnia znajduje dziś zastosowanie także jako nawóz, pod nazwami saletra wapniowa lub saletra norweska.

Biały, watowaty wykwit na murze jest cechą saletry murowej. Zazwyczaj wykwity mają kolor od białego do brudnobiałego, rzadziej żółtawy lub zielonkawy. Szczególnie wyraźnie występują na ciemnych podłożach.

Dzięki silnie higroskopijnej właściwości azotan wapnia przyciąga wodę i dzięki temu utrzymuje ściany w stanie wilgotnym. Gdy produkty reakcji pęcznieją, materiał budowlany zostaje rozsadzony. Azotan wapnia wypłukuje z zaprawy wapno. Zmienne rozpuszczanie i krystalizacja niszczą mur; zimą rozsadzanie mrozowe może powiększać szkody. Podczas krystalizacji soli w porach przyrost objętości może powodować dalsze uszkodzenia rozsadzające. Dlatego wykwity często wskazują na uszkodzenia wewnętrzne.

Saletra, siarczany, chlorki i węglany

Biały wykwit nie musi zawsze oznaczać saletry. Więcej o grupach soli dowiesz się we wpisach słownika Wykwity, Siarczany i Chlorki.

Za w dużej mierze nietoksyczny uważa się anion azotanowy, którego granice toksyczności mieszczą się w zakresie kilkunastu gramów. Dla substancji azotan wapnia obowiązuje natomiast klasyfikacja jako utleniająca, szkodliwa po połknięciu i powodująca poważne uszkodzenie oczu.

Zagrożenie dla zdrowia ze strony samych nacieków solnych nie jest przy zwykłym kontakcie udowodnione. Podczas szczotkowania chroń oczy i unikaj wdychania pyłu. Groźniejsza jest znajdująca się za nimi wilgoć: na wilgotnych ścianach pleśń rośnie łatwiej, a ta z kolei może obciążać drogi oddechowe.

Szczotkuj wykwity na sucho, ponieważ pod wpływem wilgoci sole wracają do muru. Decydujące pozostaje usunięcie przyczyny zawilgocenia, na przykład osuszaniem muru, odwodnieniem lub izolacją poziomą przeciw podciąganiu kapilarnemu. Instrukcję, jak samodzielnie usunąć wykwity i saletrę, znajdziesz w przewodniku Usuwanie wykwitów i saletry. Czyszczenie kostki brukowej, elewacji i kamienia naturalnego wykonujemy jako zakład specjalistyczny SteinRein. Na życzenie otrzymasz oględziny i próbne czyszczenie bezpłatnie.

Za odsalanie i osuszanie muru odpowiadają zakłady specjalistyczne zajmujące się izolacją budowli; po usunięciu przyczyny czyścimy powierzchnię.

• Przewodnik: usuwanie wykwitów i saletry
• Czyszczenie kamienia przez nasz zakład specjalistyczny SteinRein