Lastryko: produkcja, właściwości i pielęgnacja

Lastryko wylewane na miejscu i warstwa licowa

Tradycyjnie lastryko miesza się i wbudowuje bezpośrednio na miejscu (lastryko wylewane na miejscu). W dzisiejszym wykonaniu jako spoiwo stosuje się przede wszystkim cement portlandzki (biały lub szary), a tak zwaną warstwę licową (warstwę łoża zaprawy), która zawiera kruszywa kamienne, wbudowuje się na warstwie spodniej z cementu. Jest to więc jastrych w klasycznym sensie i odpowiada przy tym także niemieckiej normie DIN EN 13318. Lastryko należy technicznie do grupy podłóg z jastrychu mokrego.

Walcowanie, szlifowanie i szpachlowanie

Posadzkę lastryko walcuje się następnie jeszcze (zagęszcza), przez co z warstwy licowej wypychana jest bardzo duża ilość zaczynu cementowego, a ziarna zbliżają się do siebie jeszcze bardziej. Potem posadzkę szlifuje się, dzięki czemu szczególnie barwne kruszywa stają się bardzo dobrze widoczne. Jako standardowe wielkości można przyjąć największe ziarno kruszyw 16 mm, z czego wynika wysokość warstwy 35 mm, z której podczas szlifowania zeszlifowuje się około 5 mm. Zwykle wykonuje się przy tym kilka następujących po sobie czynności szlifowania i szpachlowania, aby zamknąć pory powstające przy szlifowaniu. Po zakończeniu wszystkich czynności szlifowania i szpachlowania posadzkę uszczelnia się i impregnuje, można do tego użyć wosków, olejów lub określonych polimerów albo także fluatowania. Użyte spoiwo można na życzenie także zabarwić, aby uzyskać szczególny wygląd podłogi.

Płyty lastryko

Płyty lastryko to przemysłowo wytwarzany kamień betonowy w postaci płyt, który bardzo łatwo można układać. Daje to przewagę nad klasycznymi posadzkami lastryko, które trzeba układać bardzo pracochłonnie. Odpadają tym samym wszystkie etapy odlewania, szlifowania i obróbki końcowej powierzchni. Układa się je po prostu w zaprawie do układania na grubej warstwie z użyciem zaprawy do fug. Podłoga z płyt lastryko nie jest jednak już bezfugowa, lecz wygląda raczej jak płytki.

Inne odmiany posadzek lastryko

Obok klasycznej odmiany jastrychowej z cementem jako spoiwem można też wykonywać posadzki lastryko z jastrychu z asfaltu lanego (posadzka lastryko wiązana bitumem). Zaletą tej odmiany jest to, że posadzka jest wtedy całkowicie wodoszczelna i także nieprzepuszczalna dla pary wodnej (dyfuzyjnie szczelna). Ponadto powstająca posadzka jest wtedy bardzo odporna na wysoką temperaturę, wytrzymuje też iskry spawalnicze, żar papierosa i wrzącą wodę bez uszkodzeń. Bezfugowe układanie jest przy tym lastryko możliwe także na dużych powierzchniach, także izolacyjność od dźwięków uderzeniowych jest wyraźnie wyższa niż przy zwykłych posadzkach lastryko. Przy wbudowywaniu trzeba jednak zadbać o to, aby wszystkie elementy budowlane mające kontakt z posadzką były dostatecznie odporne na ciepło, ponieważ materiał ma przy wbudowywaniu jak asfalt lany temperaturę do 240 °C, gdyż warstwa bitumiczna jest wylewana w stanie płynnym.

Budynki publiczne, klatki schodowe i łazienki

W drugiej połowie XIX wieku lastryko zostało odkryte na nowo w Europie Środkowej jako bardzo wytrzymała posadzka. Często stosowano je w budynkach publicznych o dużym natężeniu ruchu, a także w klatkach schodowych budynków mieszkalnych oraz w kuchniach i łazienkach. Na początku powstawały wielobarwne powierzchnie, ornamentalne wzory, a w małych strefach także mozaiki.

Po drugiej wojnie światowej podłoga przeżyła w okresie odbudowy nowy rozkwit, głównie jako mniej kolorowe płyty lastryko.

Płyty i asfalt lany

Płyty lastryko układa się w zaprawie do układania na grubej warstwie z zaprawą do fug i nadają się, gdy pożądana jest podłoga lastryko bez nakładu pracy związanego z lastryko wylewanym na miejscu; powierzchnia wygląda wtedy jednak jak płytki. Lastryko na asfalcie lanym jest wodoszczelne i nieprzepuszczalne dla pary wodnej, odporne na wysoką temperaturę i możliwe jako bezfugowe także na dużych powierzchniach.

Terpentyna, wosk pszczeli i olej lniany

Klasyczna obróbka końcowa powierzchni terpentyną i woskiem pszczelim lub zamiennie olejem lnianym jest dziś w tej postaci prawie niestosowana, oba sposoby są jednak zasadniczo także dziś możliwe jako tak zwane „wcieranie”. Trzeba przy tym zauważyć, że terpentyna jest zasadniczo szkodliwa dla zdrowia (nawet jeśli ma pochodzenie naturalne), a olej lniany (w końcu środek spożywczy, więc nieszkodliwy dla zdrowia) może z czasem blaknąć i tym samym powodować widoczne zmiany koloru w poszczególnych miejscach. Oba sposoby są ponadto bardzo pracochłonne i prowadzą do silnych uciążliwości zapachowych. Gruntowne czyszczenie lastryko jest przy klasycznych odmianach obróbki powierzchni czasem trudne, plam i smug nie zawsze da się uniknąć. Zalecana jest tu pielęgnacja środkami zawierającymi wosk, po czym posadzkę lastryko trzeba dokładnie wypolerować naturalnym włosiem.

Impregnacja, fluaty woskowe i miękkie polimery

Impregnacja materiałami impregnującymi bez rozpuszczalników jest dobrą możliwością obróbki powierzchni, do czyszczenia trzeba jednak wtedy stosować środki czyszczące niepozostawiające osadów (nie ług mydlany) w nieco wyższym stężeniu. Podłoga staje się przez ten zabieg wprawdzie bardziej odporna na plamy, część zabrudzeń może jednak za to znacznie lepiej przylegać. Fluaty woskowe to kolejna możliwość obróbki końcowej posadzki, jednak i tu występują zagrożenia dla zdrowia, ponadto podłogę można potem czyścić już tylko środkami zawierającymi rozpuszczalniki, co zwłaszcza w pomieszczeniach mieszkalnych z pewnością nie jest pożądane.

Miękkie polimery jako powłoka są tu lepszą możliwością, środki te nie są jednak szczególnie odporne i trzeba je nakładać wielokrotnie. Także traktowanie mydłami ma po jakimś czasie przez tworzenie mydeł wapiennych podobne działanie, zwłaszcza przy twardszej wodzie tworzy się tak po krótkim czasie skuteczna powłoka pielęgnacyjna. Więcej na ten temat oferuje przewodnik Mydło do kamienia.

Fluatowanie i krystalizacja

Bardzo dobrą i przede wszystkim bardzo skuteczną możliwością obróbki końcowej posadzki lastryko jest fluatowanie (krystalizacja posadzki). Do fluatowania można użyć albo fluorokrzemianu, albo soli szczawikowej (cieńsza warstwa ochronna). Działanie metody jest takie samo jak przy wysokiej jakości kamieniach naturalnych. Fluatowanie jest jednak możliwe tylko wtedy, gdy obecne są kruszywa zawierające wapń, a podłoga została wcześniej gruntownie zeszlifowana. Instrukcję pielęgnacji oferuje przewodnik Czyszczenie lastryko.

Delikatne czyszczenie i profesjonalna ochrona przed plamami

W lastryko trzeba rozróżniać kruszywa oraz wiązanie cementowe lub żywicą syntetyczną. Lastryko zawierające wapń nie znosi kwaśnych środków do usuwania kamienia. Koncentrat nadaje się do lekkich zabrudzeń na odpowiednich polerowanych powierzchniach z kamienia naturalnego i sztucznego. Używaj koncentratu rozcieńczonego według danych producenta i wcześniej sprawdź powierzchnię. Możliwością ochrony chłonnych, niepowlekanych powierzchni kamiennych przed wodą, olejem i tłuszczem jest impregnacja; jest przeznaczona tylko do użytku profesjonalnego. Karta informacyjna wymienia także polerowany marmur i wapień. Konieczne są powierzchnia próbna i całkowite wyschnięcie; możliwe są zmiany odcienia. Impregnacja nie usuwa wytrawień ani zarysowań.

Tradycyjna technika budowlana o długiej żywotności

Zwłaszcza w ostatnich latach wielu wraca do starych i tradycyjnych technik budowlanych, nie w ostatniej kolejności ze względu na ich naturalność i często także naturalną wytrzymałość: bardzo sugestywnym przykładem jest podłoga lastryko, która była bardzo droga już starożytnym Rzymianom i Grekom. Obok licznych zalet ta posadzka ma też ogromnie długą żywotność, którą dziś widać w wielu zabytkowych budynkach. Przy wykonaniu jako dwuwarstwowe lastryko wylewane na miejscu, wiązane cementem, z wysokiej jakości kruszywami kamiennymi ta podłoga jest też bardzo wytrzymała, a przez polerowanie uzyskuje pełny połysk.

Komu produkcja wydaje się zbyt pracochłonna i zbyt droga, może sięgnąć po wyraźnie tańsze płyty lastryko o takim samym wyglądzie, jeśli może zaakceptować, że posadzka nie jest już w pełni bezfugowa. Trwałość tego kamienia betonowego jest jednak także ogromnie wysoka, a układanie wyraźnie prostsze. We wszystkich możliwych odmianach podłoga także dziś robi dobre wrażenie i znakomicie spełnia coraz ważniejsze dziś wymagania wysokiej naturalności i wytrzymałej trwałości, a tym samym wysokiej zrównoważoności.

Na te źródła opierają się stwierdzenia na tej stronie. Linki prowadzą na zewnętrzne strony.

• Wikipedia: lastryko
• Wikipedia: kamień betonowy