Margiel: powstawanie, właściwości i zastosowanie

Drobne osady w morzu i w jeziorze

Margiel powstaje, gdy osadza się drobny materiał ilasty i jednocześnie wytrąca się wapń lub osadza się razem z nim jako pozostałości skorup. Warunki mogą być bardzo różne. Margle osadzone w morzu zawierają często skamieniałości, na przykład zlimonityzowane amonity.

Margiel tworzy się także w jeziorach. W płytkiej, zasadowej wodzie na przykład ramienica Chara pokrywa się wapieniem. Po obumarciu drobne resztki wapienia mieszają się z mułem i iłem. Takie jeziora marglowe występują przede wszystkim na obszarach, które w ostatnim czasie ukształtowały lodowce.

Gdzie występuje margiel

Margiel jest rozpowszechniony na całym świecie i dość częsty. W Europie Środkowej i Zachodniej leży między innymi na południu holenderskiej prowincji Limburgia, w sąsiednich częściach Belgii i Niemiec oraz w Basenie Moguncji w Hesji Reńskiej. W Północnych Alpach Wapiennych znane są margle plamiste i warstwy z Algawii. W Austrii pewne lokalne formy margla nazywają się Tegel.

W Zagłębiu Ruhry tak zwana granica margla rozdziela dwa obszary górnictwa węgla kamiennego: na północ warstwa margla nad węglem staje się coraz grubsza i utrudnia wydobycie. Na Sycylii Scala dei Turchi składa się z białego margla.

Surowiec do cementu

Ilustracja poglądowa (AI)

Margiel jest najważniejszym surowcem do produkcji cementu. Do cementu portlandzkiego wypala się mieszaninę wapienia i skały zawierającej ił, takiej jak margiel. Naturalna mieszanka wapnia i iłu sprawia, że margiel jest do tego szczególnie odpowiedni, ponieważ przynosi już ze sobą potrzebne składniki.

Marglowanie: dawniej poprawa gleby

Już w pierwszym wieku Pliniusz Starszy opisywał rozsypywanie margla na polach; szeroko rozpowszechnione było to od XVI wieku. Osuszone torfowiska i bagna ulepszano marglem: wapń neutralizował kwaśne gleby, ił stabilizował miękkie podłoże. W latach dwudziestych XX wieku wydobycie zmechanizowano.

Margiel nie dostarcza jednak poza wapniem żadnych składników odżywczych, takich jak fosforany czy azotany. Bez dodatkowego nawożenia gleby w dłuższym czasie ulegały wyjałowieniu, stąd stare porzekadło chłopskie: margiel robi ojców bogatymi, a synów biednymi.

Dalsze zastosowania

Ze względu na niską przepuszczalność warstwy margla nadają się jako podłoże dla tuneli. Przy budowie Eurotunelu tunel leżał w warstwie margla. W Szwajcarii warstwy margla bada się jako możliwe miejsca składowania odpadów radioaktywnych.

Elementy budowlane z margla łupkowego

Jako elewacja, mur lub okładzina podłogowa margiel łupkowy trafia się rzadko, najczęściej w murach historycznych budynków w regionach z występowaniem margla. Takie powierzchnie są miękkie i wrażliwe na wodę: wysokie ciśnienie, dużo wody lub nieodpowiednie środki mogą zedrzeć powierzchnię. Zalecamy więc zlecić sprawdzenie materiału i stanu przed każdym zabiegiem. Ogólne wskazówki dotyczące pielęgnacji kamienia znajdziesz w przewodniku Czyszczenie kamienia naturalnego.