Piaskowiec kwarcowy: powstawanie, właściwości i zastosowanie

Definicja według zawartości kwarcu

Ilustracja poglądowa (AI)

Piaskowce kwarcowe są szczególną odmianą piaskowców. Za piaskowiec kwarcowy według obecnie obowiązujących definicji uważa się piaskowiec, którego udział piasku kwarcowego przekracza 90 % (w odróżnieniu od co najmniej 50 % w innych piaskowcach) i w którym minerały ilaste w sumie składników mineralnych stanowią nie więcej niż 15 %. Piaskowce kwarcowe są przy tym właściwymi piaskowcami. Podział ten wywodzi się od Fuechtbauera i Pettijohna; w języku angielskim skałę tę nazywa się często ortokwarcytem.

Nazwa skały odnosi się wyłącznie do frakcji piasku: piasek obejmuje ziarna o wielkości od 0,063 do 2 milimetrów. Skały o grubszym ziarnie nazywa się zlepieńcem lub brekcją.

Odróżnienie od kwarcytu cementacyjnego

Piaskowiec kwarcowy trzeba przy tym odróżniać od tak zwanego „kwarcytu cementacyjnego”, czyli piaskowców zeskrzemionowanych w procesie cementacji, które mają dzięki temu właściwości podobne do kwarcytu. Nazwy piaskowiec krzemionkowy i kwarcyt spoiwowy stosuje się także dla takich piaskowców, których ziarna są spojone kwasem krzemowym.

Gdzie stosuje się piaskowiec kwarcowy

Ilustracja poglądowa (AI)

Piaskowiec był i jest bardzo często wykorzystywany do najróżniejszych celów w pomieszczeniach i na zewnątrz. Kamienie murowe z piaskowca są bardzo rozpowszechnione, również obróbka na kostkę brukową i odpowiedni bruk piaskowcowy jest przyjęta od wielu stuleci.

Piaskowiec kwarcowy od zawsze stosuje się jako kamień murowy często do elementów nośnych i silnie obciążonych, ponieważ takie kamienie mogą przenosić znacznie większy ciężar i są ogólnie bardziej wytrzymałe niż na przykład miękkie piaskowce ilaste, używane przeważnie do prac we wnętrzach. Przyczyną jest główny minerał kwarc o twardości 7 w skali Mohsa.

We wnętrzach piaskowce jako kamień naturalny stosuje się również w wielu zastosowaniach, jak w przypadku wszystkich kamieni naturalnych są to posadzki i okładziny schodów, okładziny ścienne, a także na przykład blaty kuchenne i podobne zastosowania.

Barwy i kierunek cięcia

Barwa piaskowca kwarcowego może się bardzo wyraźnie różnić, zwłaszcza w średniowieczu piaskowiec zielony był w niektórych regionach bardzo często i na dużą skalę używany, bardzo znane i cenione są także odmiany żółte i białe. Brązowe i czerwone piaskowce (ten kierunek barw powstaje przez zawarty hematyt) są również szeroko rozpowszechnione, „zwykłą” barwą piaskowca kwarcowego pozostaje jednak szarość.

Obróbka piaskowców obejmuje przy tym także cięcie kamieni „pod prąd złoża” (czyli prostopadle do istniejącego warstwowania osadowego) lub „w złożu” (równolegle do istniejącego warstwowania osadowego). Dzięki temu widoczna struktura powierzchni może się wyglądem częściowo wyraźnie różnić. Znanym przykładem piaskowca bogatego w kwarc jest piaskowiec łabski.

Czyszczenie i pielęgnacja

Już przy wyborze materiałów do zastosowania na zewnątrz należy uwzględnić, że żaden piaskowiec nie jest odporny na sól drogową. Mrozoodporność może być różna w zależności od zastosowanej odmiany.

Przy czyszczeniu i pielęgnacji trzeba również zwrócić uwagę na kilka rzeczy: kwas, także w postaci kwaśnych środków czyszczących (a nawet kwas węglowy z napojów), nie może w żadnym wypadku mieć kontaktu z piaskowcem, ponieważ prowadzi do przebarwień. Piaskowiec kwarcowy jest nieco twardszy niż faktycznie bardzo miękkie piaskowce ilaste, na zewnątrz należy jednak mimo to koniecznie zrezygnować z użycia myjki wysokociśnieniowej.

Środki czyszczące, plamy i impregnacja

Jako środków czyszczących i pielęgnacyjnych, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz, w przypadku piaskowców kwarcowych należy używać zawsze tylko takich, które są wskazane jako odpowiednie do piaskowca i pochodzą ze specjalistycznego handlu kamieniarskiego. Dotyczy to zwłaszcza usuwania plam i ewentualnie powstających wykwitów, przy wszystkich odmianach piaskowca kwarcowego należy możliwie unikać silnego szorowania lub obróbki twardymi narzędziami czyszczącymi.

W przypadku porowatych okładzin kamiennych przed zabiegiem trzeba sprawdzić wiązanie, wytrzymałość, wilgotność i obecne sole. Specjalistyczne środki czyszczące są przeznaczone do gruntownego czyszczenia odpowiednich kamieni naturalnych i sztucznych przy zabrudzeniach olejem, tłuszczem i ogólnym brudzie. Sprawdź kompatybilność w mało widocznym miejscu; materiały wrażliwe na rozpuszczalniki są wykluczone. Produkty do odpowiednich powierzchni kamiennych dobiera się według odmiany skały, powierzchni i rodzaju zabrudzenia.

Impregnacja opłaca się w wielu przypadkach właśnie przy piaskowcu, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. Może ona uodpornić chłonne, niepowlekane powierzchnie kamienne na wodę, olej i tłuszcz. Warunkiem są czysta, całkowicie sucha powierzchnia i próba na wzorcu, ponieważ możliwe są zmiany odcienia. Nie stosować na powierzchniach szkliwionych lub niechłonnych. Naprawdę dobrze dopasowaną do zastosowania impregnację powinien zawsze wybierać specjalista; jest ona przeznaczona wyłącznie do użytku profesjonalnego.

Przy wrażliwych powierzchniach kamiennych lub niejasnym podłożu powinieneś przed zabiegiem zlecić zakładowi specjalistycznemu SteinRein sprawdzenie materiału, stanu i odpowiedniej metody. W ten sposób unikniesz szkód spowodowanych nieodpowiednimi środkami do czyszczenia lub pielęgnacji. Instrukcję do samodzielnego wykonania znajdziesz w przewodniku Jak czyścić piaskowiec.

Na tych źródłach opierają się stwierdzenia na tej stronie. Linki prowadzą na strony zewnętrzne.

• Wikipedia: piaskowiec
• Wikipedia: piaskowiec kwarcowy
• Wikipedia: diageneza