Słownik
Kordieryt: właściwości, występowanie i zastosowanie
Pojęcie fachowe ze słownika SteinRein
- Uczciwe ceny
- Prawdziwa bliskość klienta
- Specjalizacja od 2011 roku
- Bez dodatkowych opłat
✓ Zapytanie w 2 minuty · ✓ Oferta w ciągu 48 godzin* · ✓ Bezpłatnie · ✓ Bez zobowiązań
*o ile dostarczysz zdjęcia i wszystkie potrzebne dane
Kordieryt (dichroit, iolit) to glinokrzemian magnezu o twardości 7 do 7,5 w skali Mohsa, zwykle niebieski i pleochroiczny. Powstaje przy metamorfizmie kontaktowym pelitów, jest używany jako kamień ozdobny, technicznie jako ogniotrwała, odporna na zmiany temperatury ceramika oraz jako kamień do pizzy i chleba.
Czym jest kordieryt?
Kordieryt należy jako minerał do grupy krzemianów i germanianów. Dokładniej nie da się go zaklasyfikować ze względu na jego właściwości krystaliczne, ponieważ ze swoimi ogólnymi właściwościami jest wprawdzie typowym krzemianem pierścieniowym, ale pod względem struktury należy do krzemianów szkieletowych. Chemicznie rzecz biorąc, kordieryt jest glinokrzemianem magnezu.
Minerały znane też jako „szafir wodny” lub „szafir rysi” są przy twardości 7 do 7,5 w skali Mohsa już bardzo twarde. Przełam jest nierówny do muszlowego, kordieryty są zwykle wyraźnie łupliwe i może występować zarówno połysk szklisty, jak i tłusty, ten ostatni jednak głównie na powierzchniach przełamu. Najczęstszy wariant barwny, jaki się spotyka, mieści się w zakresie ciemnego błękitu (aż po niebieskofioletowy).
Poza tym są jednak także warianty zielonkawe do brązowawych, jasnoszare do jasnoniebieskich, a nawet bezbarwne. Kordieryt może być przy tym przezroczysty lub nieprzezroczysty.
Barwa zmienia się przy tym w zależności od padania światła, kordieryt jest więc pleochroiczny. Dzięki jego właściwościom dwójłomnym pokazują się wtedy trzy różne kolory: jasnożółty, jasnoniebieski i fioletowy do niebieskiego.
Zlecić czyszczenie i pielęgnację kamienia naturalnego: poproś o bezpłatną ofertę w zaledwie dwie minuty
W przypadku wrażliwych powierzchni kamiennych lub niejasnego podłoża powinieneś zlecić naszemu zakładowi specjalistycznemu sprawdzenie materiału, stanu i odpowiedniej metody, zanim rozpocznie się zabieg. W ten sposób unikniesz szkód spowodowanych nieodpowiednimi środkami czyszczącymi lub pielęgnacyjnymi.
Odmiany
Glinokrzemiany magnezu nie muszą, jak kordieryt, krystalizować w układzie rombowym, ale mogą też krystalizować heksagonalnie. W takim przypadku powstaje indialit, możliwe są też formy mieszane z oboma rodzajami krystalizacji.
Kolejną odmianą jest cerasyt, bardzo podobny do szmaragdów trapiche. Cerasyt występuje jednak zwykle w zmienionej (przeobrażonej) formie jako serycyt lub pinit (muskowit).
Iolitem nazywa się odmianę o bardziej czerwonawym zabarwieniu, przy czym barwa powstaje dzięki wrostkom łuseczek hematytu lub też łuseczek getytu. Przy wrostkach żelaza kordieryty stają się steinheilitem.
Występowanie
Jeśli pelity, gnejsy lub łupki łyszczykowe zetkną się z wysokimi temperaturami (na przykład przez magmową intruzję), tworzą się w zależności od temperatury różne minerały. Jednym z nich są kordieryty (razem z biotytem, andaluzytem, granatem, korundem, muskowitem, sylimanitem i spinelem), gdy temperatura, na którą wystawiona jest skała, przekracza 500 °C. W zależności od zakresu temperatur tworzenie przebiega różnymi drogami, do 800 °C występuje jednak bardzo często.
Poza tym kordieryty mogą powstawać jeszcze kilkoma innymi drogami (między innymi w skomplikowanym procesie metamorfizmu bazaltów na dnie morza).
Z powodu zwykle bardzo skomplikowanej drogi powstawania, która rzadko przebiega dokładnie w ten sposób, rozpowszechnienie kordierytów jest raczej niewielkie, ilość zasobów w istniejących około 900 miejscach znalezienia na świecie jest jednak zwykle bardzo duża. W Niemczech są pojedyncze miejsca znalezienia w Czarnym Lesie, w Górnym Palatynacie i w Hesji oraz w Dolnej Saksonii, na północ od Gór Siedmiu, a także w okolicach Chemnitz oraz w Saarze i w Turyngii. Kilka stanowisk jest w Eifel (Andernach, Mendig).
Bardzo imponujące znaleziska pochodzą z okolic kopalni w Falun (skąd pochodzi też typowy czerwony kolor szwedzkich domków). Miejsce znalezienia robi wrażenie bardzo dużymi kryształami, które mogą mieć do 20 cm długości.
Zastosowanie
Kordieryty są używane jako kamienie ozdobne, przy czym głównie odmiany o intensywnych jasnych lub ciemnych odcieniach błękitu.
Technicznie kordieryty są również ważne, do tych celów wytwarza się je jednak zwykle sztucznie. Jednoznacznie głównym produktem jest przy tym ceramika kordierytowa (także jako ceramika piankowa), która ze względu na właściwości materiałowe minerału jest ogniotrwała, bardzo stabilna wobec wahań temperatury, nie rozszerza się pod wpływem ciepła i słabo przewodzi ciepło (dlatego silnie izoluje termicznie). O piance kordierytowej, która ze względu na syntetyczny charakter pianek nie byłaby ogniotrwała, nie ma natomiast mowy.
W ten sposób można używać kordierytów także jako kamieni do pizzy lub kamieni do pieczenia chleba i tym samym zamienić domowy piekarnik w prawdziwy piec kamienny do pieczenia pizzy.
Kamienie naturalne, takie jak kordieryt, steatyt czy też szamot, są coraz częściej używane do pieczenia chleba lub pizzy. Nie mają dobrego przewodnictwa cieplnego, ale ciepło jest oddawane bardzo równomiernie do żywności, co sprawia, że pizza i chleb są szczególnie soczyste, a na zewnątrz chrupiące, ponieważ magazynują dużo ciepła. Piec do pizzy nagrzewa się przy tym do temperatur do 500 °C, co w piekarniku wprawdzie nie jest możliwe, ale za to na grillu.
Kamień trzeba w tym celu tylko bardzo dobrze nagrzać, wtedy pieczenie przebiega też bardzo szybko. Nawet w domowym piekarniku ze znacznie niższymi temperaturami czas pieczenia można zwykle znacznie skrócić.
Bardzo ważne jest przy kamieniach naturalnych prawidłowe czyszczenie i pielęgnacja kamienia. Stwierdzenie „kordieryty są często glazurowane i dzięki temu szczególnie łatwo je czyścić” nie dotyczy kamieni do pieczenia, ponieważ kordieryty są zwykle nieszkliwione i chłonne: ostudzony kamień najlepiej wyszczotkować na sucho i unikać płynów do mycia naczyń, które osadzają się w porach.
Szamot nagrzewa się w przeciwieństwie do kordierytów znacznie wolniej, w przypadku kamieni szamotowych trzeba więc wybrać wyraźnie mniejszą grubość i w piekarniku także dokładniej rozgrzewać. Za to kamienie te zwykle kosztują też wyraźnie mniej niż kordieryty. Pozostałe właściwości są stosunkowo podobne, porowatość gruboziarnista jest również porównywalna.
Powierzchnie z kamienia czyścimy fachowo: zapytanie w dwie minuty
Podsumowanie
Kordieryt to raczej rzadka skała, która jednak dziś ze względu na bezpieczeństwo dla żywności i odporność na ciepło jest używana do łopat do pizzy, a bardzo często można go znaleźć jako kamień do pizzy lub chleba w wielu piekarnikach i na wielu grillach (ruszt grillowy). Tam minerał powstały zwykle skomplikowanymi drogami pokazuje swoje prawdziwe zalety i przewyższa nawet dobrze znany szamot o kilka długości.
Wskazówka: Dane o miejscach znalezienia i rozmiarach (na przykład Falun) oraz wskazówki pielęgnacyjne dla kamieni do pieczenia pochodzą od producentów i z opracowań.
Pokrewne pojęcia
- Minerał
Czym jest minerał: skład chemiczny, struktura krystaliczna i podział minerałów.
- Biotyt
Biotyt to ciemny łyszczyk w granitach i gnejsach: właściwości, występowanie i wietrzenie.
- Andaluzyt
Andaluzyt to glinokrzemian z metamorfizmu kontaktowego: właściwości, odmiana chiastolit i występowanie.
- Intruzja
Intruzje to magmy, które wdarły się w skorupę ziemską: powstawanie i znaczenie dla minerałów kontaktowych.
Źródła
Na tych źródłach opierają się stwierdzenia na tej stronie. Linki prowadzą na zewnętrzne strony.
Wolisz zlecić to specjalistom?
Zapytaj o czyszczenie kamienia