Płyty wielokątne: płyty z kamienia naturalnego o swobodnym obrysie

Do wykonania płyt wielokątnych nadają się bardzo różne rodzaje kamieni naturalnych. Barwy oraz właściwości materiału pozostają więc odpowiednio zróżnicowane.

Wśród płyt wielokątnych szczególnie popularne są te z kwarcytu. Ponieważ kwarcyt trudno poddaje się łupaniu, przeważnie oferowane są płyty z obustronnie surową po cięciu powierzchnią oraz krawędziami surowymi po łamaniu. Kolorystycznie kwarcyt prezentuje się bardzo interesująco: zwykle przybiera odcienie od białego do szarego, z delikatnym, bardzo eleganckim połyskiem. Oferowane odmiany czerwonawe, żółtawe i niebieskawe zazwyczaj wyróżniają się też bardzo atrakcyjną, zmienną grą barw. Podobnie jak większość płyt, płyty z kwarcytu niemal zawsze układa się w grubościach od 1 do 3 cm. Jako okładzina podłogowa kwarcyt wykazuje najlepsze możliwe właściwości. Łączy bardzo dużą twardość i odporność z niemal całkowitą niewrażliwością na brud i plamy, a ponadto pozostaje szczególnie łatwy w czyszczeniu.

Płyty z piaskowca wymagają pewnej ostrożności, zwłaszcza gdy używamy płyt wielokątnych na zewnątrz, ponieważ nie każdy piaskowiec jest dostatecznie mrozoodporny. Również brak odporności piaskowców na sól drogową bywa w niektórych przypadkach problemem. Powierzchnia, podobnie jak w większości wariantów, może pozostać surowa po łupaniu, choć przy piaskowcu oferowane są również (rzadziej) warianty szlifowane. Szczególnie naturalnie piaskowiec prezentuje się dzięki ciepłym, „ziemistym” barwom (od jasnożółtej przez ciepłe odcienie czerwieni/brązu po pastelową zieleń).

W roli materiału na płyty wapień prezentuje się wyraźnie mniej spektakularnie. Jednolita barwa podstawowa sprawia, że jego wygląd pozostaje raczej dyskretny. Taki efekt bywa jednak pożądany, na przykład wtedy, gdy okładzina powinna jak najharmonijniej wpasować się w (naturalne) otoczenie. Przy wyborze zawsze należy pamiętać, że wapień, jako skała miększa, wykazuje mniejszą odporność na ścieranie i jest nieco wrażliwszy.

Do mocno obciążonych miejsc nadaje się natomiast również granit. Wykonane z niego płyty są mrozoodporne i odporne na sól drogową, a surowa obróbka po łupaniu sprawia, że zwykle pozostają znakomicie antypoślizgowe nawet przy dużej wilgoci. Ich wygląd, choć raczej nieco powściągliwy, często prezentuje się bardzo elegancko, co bywa całkiem pożądane. Granit zachwyca za to swoją prawdziwą twardością oraz względną odpornością.

Również gnejsu dotyczy ta sama zasada, ponieważ jego właściwości pod względem cech są dość zbliżone do granitu. Gnejs można też z powodzeniem porównać z granitem pod względem wyglądu.

Choć bazalt występuje niezwykle rzadko, płyty z tej bardzo twardej skały mają wytrzymałość dorównującą kwarcytowi. Jego charakter w dotyku jest chłodny, podobnie jak w przypadku granitu. Kolor mieści się niemal wyłącznie w gamie od ciemnoszarej do czarnej, dzięki czemu zabrudzenia często pozostają prawie niewidoczne.

Nieco miększą skałą jest natomiast łupek. Ponieważ nie wszystkie jego odmiany są mrozoodporne, należy uwzględnić to również przy układaniu na zewnątrz. Najczęściej spotykana ciemnoszara do czarnej barwa prezentuje się bardzo szlachetnie i dyskretnie, podczas gdy odmiany zielonkawe i czerwonawe wyglądają trochę żywiej oraz cieplej. Również po obróbce zachowuje się charakterystyczne łupkowanie powierzchni, które zapewnia bardzo indywidualny i często wysoko ceniony wygląd.

Wyjątkowa, często purpurowa barwa sprawia, że porfir jest szczególnie ceniony. Również ten kamień zalicza się do raczej wytrzymałych materiałów na płyty, jednak na zewnątrz powinien w miarę możliwości zostać zaimpregnowany. Dzięki indywidualnemu wyglądowi płyty wielokątne z porfiru już od wielu lat pozostają prawdziwą klasyką.

Zazwyczaj produkcja polega na łupaniu, co pozostawia poszczególne płyty z powierzchnią surową po łupaniu. Ponieważ taka powierzchnia gwarantuje wysoką naturalną odporność na poślizg, należy ją zawsze preferować.

Choć wykończenie krawędzi bywa rozmaite, płyty wielokątne często są oferowane z krawędziami surowymi po łamaniu (łamanymi). Poszczególne rodzaje kamienia potrafią wyraźnie różnić się pod względem mrozoodporności. Zwłaszcza piaskowiec niekoniecznie jest mrozoodporny, a piaskowce dodatkowo nigdy nie wykazują odporności na sól drogową. Wybierając określony rodzaj kamienia, należy zawsze uwzględniać te właściwości.

O barwie decyduje naturalnie rodzaj wybranego kamienia. Na zewnątrz bardzo popularny jest porfir, przede wszystkim z uwagi na purpurowy wygląd. Do takiego zastosowania predysponują go również dobre właściwości.

Przy układaniu płyt, dzięki ich wielokątnemu kształtowi, powstają dynamiczne i bardzo naturalnie wyglądające kompozycje powierzchni. W wielu przypadkach to właśnie za ich sprawą szczególnie dobrze wybrzmiewa typowy charakter kamienia. Dlatego podczas wyboru zawsze warto poprosić o pokazanie powierzchni próbnych, co pozwoli ocenić całościowe wrażenie wizualne. Nierzadko może ono wyglądać zupełnie inaczej niż wygląd pojedynczego kamienia oglądanego w ręku, który zwykle jest mniej spektakularny.

O układaniu warto pomyśleć już podczas wyboru płyt: ich małe rozmiary często zapewniają korzystniejszą cenę materiału w przeliczeniu na metr kwadratowy, jednak oznaczają wyraźnie więcej pracy przy układaniu, a tym samym wyższy koszt. Dodatkowo przy małych rozmiarach płyt udział spoin zwiększa się bardzo mocno, co nie zawsze bywa naprawdę pożądane. Na m² potrzeba wówczas od 14 do 20 sztuk, natomiast idealne rozmiary płyt to takie, dla których zapotrzebowanie wynosi od 3 do 9 płyt na m².

Podczas układania należy zawsze indywidualnie dostosować podbudowę do przeznaczenia powierzchni (podjazd do garażu, taras, ścieżka ogrodowa). Niemal zawsze konieczne jest zagęszczenie podłoża, a zależnie od potrzeby również zagęszczona podsypka z tłucznia lub przynajmniej ściągnięta podsypka z grysu. Ścieżkę ogrodową mało obciążoną, podobnie jak pojedyncze kamienie krokowe, można w razie potrzeby układać także w podsypce piaskowej. Układanie w zaprawie wymaga koniecznie unikania pustych przestrzeni powietrznych pod płytami oraz każdorazowego dobicia płyt na całej powierzchni (młotek gumowy). Gdy niezbędne są przycięcia, w większości przypadków potrzebna okazuje się profesjonalna piła do kamienia. Szlifierki kątowe nie zawsze wystarczają, zwłaszcza przy większych grubościach płyt.

W łożu zaprawy najlepiej układać natomiast okładziny tarasowe oraz wszystkie większe powierzchnie, a po ułożeniu należy dodatkowo zaspoinować kamienie. Wprawdzie na początku wymaga to więcej pracy, lecz później daje powierzchnię bez chwastów, ponieważ w spoinach z zaprawy nic nie może już wyrosnąć. Jeśli przy układaniu nie stosuje się łoża zaprawy, piasek do fug wmiata się pomiędzy kamienie. Zależnie od rozmiaru płyty istnieją odpowiednie zalecenia dotyczące szerokości spoiny. Najlepiej ich przestrzegać, gdyż sprawdziły się w praktyce. W przypadku krawędzi łamanych lub obrabianych ręcznie samoistnie powstaje wyraźnie większa szerokość spoiny. Ten aspekt również trzeba uwzględnić już podczas wyboru.

Przy wszystkich ułożonych powierzchniach koniecznie trzeba dopilnować układania z równomiernym spadkiem wynoszącym co najmniej 2 %. Odpowiednimi krawężnikami najlepiej obramować tarasy oraz większe powierzchnie.

Istotna wskazówka: o tym, na ile mrozoodporna okaże się ostatecznie okładzina tarasowa czy ścieżka ogrodowa, w bardzo istotnym stopniu decydują rodzaj oraz jakość układania. Koniecznie należy więc postępować z najwyższą starannością zarówno podczas wyboru właściwego rodzaju podbudowy, jak i przy jej wykonywaniu. Jeśli pojawiają się wątpliwości, zawsze warto zasięgnąć fachowej porady albo od początku powierzyć układanie sprawdzonemu fachowcowi.

O zgodności materiałowej nie przesądza sama nazwa. Zadbaj, by decydował kamień faktycznie zamontowany oraz jego powierzchnia. Przeznaczony do gruntownego czyszczenia odpowiednich kamieni naturalnych i sztucznych środek do czyszczenia kamienia AKEMI stosuje się przy zabrudzeniach olejem, tłuszczem oraz zabrudzeniach ogólnych. W niewidocznym miejscu sprawdź zgodność; wykluczone pozostają materiały wrażliwe na rozpuszczalniki.

Środek AKEMI Anti-Fleck Super może nadać chłonnym, niepowlekanym powierzchniom kamiennym właściwości wodo-, olejo- i tłuszczoodporne. Tylko do użytku profesjonalnego. Warunkiem jest czysta, całkowicie sucha powierzchnia i próba na próbce; możliwe są zmiany odcienia. Nie stosować na powierzchniach glazurowanych ani niechłonnych.