Witaj. Powstawanie, właściwości i pielęgnację pumeksu wyjaśniamy tutaj. Jeśli chodzi o Twoją powierzchnię, chętnie do Ciebie przyjedziemy.
Ilustracja poglądowa (AI)
Materiał
Pumeks: powstawanie, właściwości i zastosowanie
Pumeks wyjaśniony: czym wyróżnia się spienione szkliwo wulkaniczne, jak powstaje, gdzie występuje i do czego służy jako materiał budowlany, materiał ścierny i substrat.
- Uczciwe ceny
- Prawdziwa bliskość klienta
- Specjalizujemy się od 2011 roku
- Bez dodatkowych opłat
✓ Zapytanie w 2 minuty · ✓ Bezpłatnie · ✓ Bez zobowiązań
Gdy bogata w gazy, lepka lawa podczas erupcji się spienia i krzepnie, powstaje pumeks, porowata, szklista skała wulkaniczna. Ze względu na liczne puste przestrzenie waży tak mało, że pływa po wodzie. W Niemczech wydobywa się go głównie w górach Eifel i w Kotlinie Neuwied; następnie przerabia się go na pustaki z betonu lekkiego, bloczki pumeksowe i substrat ogrodniczy. W murze jest wrażliwy na wodę. Nie pali się i łatwo się go obrabia.
Charakterystyka pumeksu
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| Grupa skał | Szkliwo wulkaniczne, skała wyrzucona (piroklastyt) |
| Powstawanie | Spienianie i szybkie krzepnięcie bogatej w gazy, lepkiej lawy |
| Skład | Szkło, chemicznie podobne do obsydianu, zwykle bogate w krzemionkę |
| Gęstość | Bardzo niska; pływa po wodzie |
| Barwy | Niemal biała, żółtawa, szara do prawie czarnej |
| Występowanie w Niemczech | Eifel (Laacher See) i Kotlina Neuwied |
| Typowe zastosowanie | Pustaki z betonu lekkiego, bloczki pumeksowe, izolacja zasypowa, substrat, materiał ścierny |
| Zachowanie w ogniu | Niepalny, klasa materiałów budowlanych A według niemieckiej normy DIN 4102 |
Źródło: Wikipedia, hasło Pumeks; niemiecki związek betonu lekkiego
Czym jest pumeks?
Porowate szkliwo wulkaniczne
Pumeks zalicza się, podobnie jak bazalt, do skał wulkanicznych, wykazuje jednak zupełnie inną strukturę i historię powstania. Charakterystyczna jest przede wszystkim jego porowata struktura: sprawia wrażenie spienionej.
Chemicznie klasyfikujemy pumeks jako szkło: jego skład chemiczny odpowiada zasadniczo składowi obsydianu, również szkliwa wulkanicznego. Za bardzo niską gęstość odpowiadają liczne pęcherzyki powietrza. Ponieważ jest ona tak niska, pumeks pływa nawet po wodzie.
Wygląd i barwy
Jak bardzo różny bywa wygląd pumeksu, pokazuje jego rozpiętość: między niemal czarnym z bardzo dużymi pęcherzami a prawie białym pumeksem z licznymi małymi pęcherzykami powietrza możliwe jest niemal wszystko. Dochodzą do tego wszystkie możliwe odcienie pośrednie; barwy sięgają zwykle od żółtej do szarej. W pojedynczych przypadkach pumeks może ponadto zawierać wrostki krystaliczne najróżniejszych barw oraz kolorowe wrostki szkliwa skalnego. W handlu spotykamy ten materiał jako okrągły, otoczakowy pumeks, ale także jako granulat lub kruszywo do substratów.
Masz powierzchnie lub elementy z pumeksu, betonu lekkiego lub skały wulkanicznej? Sprawdzamy na miejscu, co da się wyczyścić i zakonserwować
Powstawanie pumeksu
Spieniona lawa
Pumeks powstaje, gdy erupcjom wulkanicznym towarzyszy szczególnie lepka lawa, a erupcje są tak bogate w gazy, że zawarta para wodna i dwutlenek węgla spieniają lepką lawę. Gdy podczas erupcji ciśnienie spada, gazy rozprężają się. Stop zostaje przez to spęczniony; krzepnie tak szybko, że nie mogą się wytworzyć kryształy.
Za każdym razem, gdy rośnie zawartość powietrza, przez co zwiększa się liczba pustych przestrzeni, a maleje wielkość pęcherzy, powstają jaśniejsze odmiany pumeksu. We wszystkich rodzajach pumeksu jest to jednak ostatecznie zawsze po prostu lawa. Wielu osobom nie jest to wiadome.
Występowanie pumeksu
Regiony wulkaniczne na całym świecie
W miejscach o aktywności wulkanicznej, dziś lub w przeszłości, pumeks występuje często, dokładnie tak jak bazalty, czyli praktycznie niemal wszędzie na naszej planecie. Rzadsze są jednak złoża rzeczywiście nadające się do wydobycia. Duże ilości dostarczają kraje w pobliżu większych wulkanów, między innymi Turcja, Grecja i Uganda.
Także w innych miejscach świata położonych blisko większych wulkanów znajdujemy pumeks, który często dobrze się wydobywa. To, że odbywa się to praktycznie wyłącznie metodą odkrywkową, sprawia, że pozyskanie większych ilości jest stosunkowo proste. W rzadkich przypadkach widuje się nawet pumeks dryfujący po morzu: zwykle pochodzi wtedy z podwodnych erupcji, rzadziej także z bardzo dużych wybuchów wulkanów na lądzie. Tratwy pumeksowe powstały po erupcji Tambory w 1815 roku; statki natrafiały na nie jeszcze po latach.
Pumeks w Niemczech
Eifel (Vulkaneifel) stanowi w Niemczech jedyne większe miejsce wydobycia pumeksu. Do dziś wydobywa się go aktywnie w okolicach jeziora Laacher See, które nadal ukazuje imponującą kalderę, a także w Kotlinie Neuwied koło Koblencji. Pod potężnymi pokładami lessu leży tam pumeks. Przemysłowa produkcja bloczków pumeksowych rozpoczęła się w Kotlinie Neuwied w połowie XIX wieku.
Właściwości pumeksu
Zalety
Przy zastosowaniu trzeba uwzględnić zarówno właściwości pozytywne, jak i negatywne, jak w przypadku każdego materiału budowlanego. Dla budownictwa cztery właściwości oferują korzyści: dzięki dobrym właściwościom izolacji cieplnej można zwykle całkowicie zrezygnować z dodatkowej izolacji; dzięki właściwościom regulującym ciepło kamień może pochłaniać i magazynować ciepło, aby później je oddawać, co sprzyja wyrównanemu klimatowi wnętrz; jego odporność ogniowa odpowiada najwyższej klasyfikacji ochrony przeciwpożarowej wszystkich materiałów budowlanych w normie DIN 4102, przez co zapalenie pumeksu jest praktycznie niemożliwe; do tego dochodzi bardzo łatwa obróbka: można go wykorzystać jako optymalne podłoże pod tynk, kamienie można przycinać prostymi środkami, a otwory w domu można, inaczej niż w betonie, bardzo łatwo wiercić.
Wady i środki zaradcze
Choć brzmi to dobrze, właściwości te niestety pociągają za sobą także kilka wad. Należą do nich bardzo wysoka wrażliwość na wilgoć, bo raz zawilgocone ściany z trudem da się z powrotem wysuszyć, co może trwać latami, oraz wyraźnie gorsza w porównaniu z innymi materiałami budowlanymi izolacja akustyczna.
Aby przeciwdziałać tym dwóm wadom, przy budowie potrzebne są odpowiednie dodatkowe środki. Ma to oczywiście z kolei wpływ na koszty.
Zastosowanie pumeksu
Trzy główne obszary
Zastosowanie pumeksu dzieli się na trzy główne obszary: z jednej strony użycie jako materiał budowlany, z drugiej jako wypełniacz i materiał magazynujący wodę. Kolejne pole zastosowań stanowią zastosowania kosmetyczne.
Pumeks jako materiał budowlany
W budownictwie leży jednak najważniejsze zastosowanie pumeksu: jako najważniejszy materiał wyjściowy służy tam do produkcji pustaków z betonu lekkiego. Ponieważ pumeks ma doskonałą zdolność izolacyjną, można go ponadto bardzo dobrze stosować jako izolację zasypową. Z pumeksu wytwarza się również znany reński bloczek pumeksowy.
Spójrzmy na dawne czasy: pumeks stosowano także w jego pierwotnej postaci jako materiał budowlany, który był bardzo ceniony przede wszystkim w starożytnej Grecji i wokół Krety. To, że materiał budowlany jest wyrzucany przez morze wprost pod nogi, zdarza się w końcu niezbyt często. Z czasem dawni Kreteńczycy poznali w pełni potencjał tego materiału. Używali tego przyjaznego daru morza także jako skutecznego proszku czyszczącego, do pielęgnacji ciała i do trzeźwienia po zbyt wylewnym piciu alkoholu (jak się przekazuje, istniało to już wtedy), ponadto jako ogólnego środka leczniczego oraz jako środka do szlifowania i ostrzenia wszelkiego rodzaju.
Wypełniacz i materiał magazynujący wodę
Mniej powszechnie wiadomo, że zastosowanie skały obejmuje także funkcję materiału magazynującego wodę. W tym celu stosuje się go przy zazielenianiu dachów, do poprawy gleby i jako substraty ogrodnicze w ogrodnictwie. Bardzo niski ciężar wyróżnia pumeks ze względu na jego puste przestrzenie, co w niektórych przypadkach może być również ważne. Rozluźnia gleby i zapewnia jednocześnie lepsze napowietrzenie oraz ogólnie lepszą zdolność magazynowania wody w glebie. Sprzyja dodatkowo także ukorzenianiu się. Jako materiał filtracyjny w uzdatnianiu wody pumeks służy w uziarnieniach od około 0,6 do 1,6 milimetra.
Kosmetyka, szlifowanie i polerowanie
Zastosowanie w kosmetyce jest prawdopodobnie znane zdecydowanej większości osób. W niemal każdej drogerii znajdziemy pumeks, który stosuje się głównie do ścierania uporczywego zrogowaciałego naskórka na stopach. Do takich zastosowań w pedicure pumeks nadaje się doskonale ze względu na szorstką strukturę. Poza tym można go przy odpowiedniej ostrożności stosować na innych częściach ciała, aby pozbyć się twardej skóry. Jego działanie jest jednak raczej ostre.
Zresztą ten rodzaj zastosowania stosuje się do dziś: w metodzie stone-washed przy produkcji dżinsów, przy ścieraniu tynków murów, do matowienia metali lub do szlifującego czyszczenia drewnianych desek okrętowych jako tradycyjny sposób marynarzy. Do szlifowania w stomatologii pumeks również jest używany do dziś.
Ekologia pumeksu
Pumeks i cementowe materiały budowlane
To, jak ekologiczne są materiały budowlane, jest ważnym pytaniem właśnie w przypadku tych materiałów. Kto zna wady produkcji cementu, być może zdaje sobie sprawę, jak ogromna może być emisja CO2 i powstające zanieczyszczenia przy materiałach budowlanych, których używamy stale i zupełnie bezrefleksyjnie. Choć są one stale dostępne i prawie nikt tego naprawdę nie kwestionuje, mają zatem ogromny potencjał szkodliwy dla środowiska. Według powszechnych szacunków na produkcję cementu przypada od siedmiu do ośmiu procent światowych emisji CO2; jednocześnie wytwarza ona znaczne ilości dwutlenku siarki, tlenków azotu, rtęci, kadmu i talu. Surowce wapień, piasek, ił i rudę żelaza wydobywa się w bardzo dużych kamieniołomach. Duże zapotrzebowanie na te materiały prowadzi nierzadko do całkowitego i nieodwracalnego zniszczenia krajobrazów; przykładem jest Erzberg w austriackiej Styrii.
W przeciwieństwie do tego pumeks możemy określić jako wręcz przyjazny dla środowiska materiał budowlany: jego wydobycie jest możliwe metodą odkrywkową, a krajobrazy po wydobyciu można po wyczerpaniu złóż w większości przypadków w pełni zrekultywować. Do tego dochodzi: jako materiał naturalny pumeks może być wydobywany bezpośrednio w Niemczech, dzięki czemu do jego przeróbki i zastosowania nie są potrzebne długie trasy transportu. Produkcja bloczków z betonu lekkiego z pumeksu może odbywać się całkiem prosto przez dodanie zaczynu cementowego i wody. Tak wytworzone bloczki można w zależności od wykonania stosować zarówno do elementów nośnych, jak i nienośnych.
Koszty materiałów budowlanych z pumeksu
Sytuacja kosztowa staje się jasna od razu, gdy krótko porówna się koszty pustaka z pumeksu z kosztami innych kamieni. Zwykłe cegły, na przykład pustak Poroton, są przy tej samej wielkości nieco tańsze. Potrzebują jednak potem kosztownej izolacji elewacji, która oczywiście kosztuje znaczne pieniądze. Kto chce od razu wbudować klasyczne cegły w postaci ocieplonej, ze zintegrowaną wełną mineralną lub izolacją z perlitu, musi często liczyć się z kosztami wynoszącymi nawet dwukrotnie więcej niż przy użyciu pumeksu.
Dochodzi do tego wyraźnie wyższy ciężar ściany o znaczeniu statycznym. Również wykonanie jest wyraźnie bardziej pracochłonne, przy czym możliwych jest znacznie mniej prac własnych. Na korzyść pumeksu lub innych lekkich materiałów budowlanych, takich jak beton komórkowy (na przykład Ytong), nierzadko wypada więc rachunek porównawczy, zwłaszcza przy zastosowaniu wielkoformatowych bloczków precyzyjnych. Ze względu na mniejszy ciężar także większe formaty pozostają łatwe w obsłudze. Jeśli stosuje się je jako bloczki precyzyjne, można je prosto i tanio układać jeden na drugim na zaprawie cienkowarstwowej.
Podsumowanie o pumeksie
Pumeks w skrócie
Jako skała wulkaniczna o interesującym sposobie powstawania pumeks jest używany i wysoko ceniony od tysiącleci. Jego właściwości i koszty czynią go ponadto w wielu przypadkach zdecydowanie wartą rozważenia opcją jako materiał budowlany. Poza tym pumeks zachwyca swoją ekologią: jako czysty materiał naturalny bez długich tras transportu wyróżnia się przy tym zwłaszcza w porównaniu z cementowymi materiałami budowlanymi.
Jak rozpoznać pumeks i odróżnić go od obsydianu i bazaltu
Lekki, porowaty i szklisty
Pumeks rozpoznasz po licznych pęcherzykach powietrza, szklistej strukturze i niskiej wadze: jest tak lekki, że pływa po wodzie. Barwa sięga od niemal czarnej z dużymi pęcherzami po prawie białą z bardzo wieloma małymi pęcherzykami.
Chemicznie pumeks odpowiada zasadniczo obsydianowi, również szkliwu wulkanicznemu, ale obsydianowi brakuje pustych przestrzeni. Bazalt jest skałą krystaliczną, gęstą, która nie jest spieniona.
Czyszczenie i pielęgnacja pumeksu
Jak prawidłowo traktować materiał porowaty
Pumeks wchłania wodę i brud z powodu otwartych porów; ponadto słabo schnie. Przy wrażliwych powierzchniach kamiennych lub niejasnym podłożu powinieneś przed zabiegiem zlecić naszemu zakładowi specjalistycznemu SteinRein sprawdzenie materiału, stanu i odpowiedniej metody. W ten sposób unikniesz szkód, które mogą powodować nieodpowiednie środki do czyszczenia lub pielęgnacji. Kto chce czyścić samodzielnie, znajdzie podstawy w przewodniku Jak czyścić kamień naturalny.
Czy powierzchnia z betonu lekkiego lub skały wulkanicznej jest zabrudzona lub porośnięta glonami? Sprawdzamy stan na miejscu i czyścimy powierzchnię w sposób delikatny
Pumeks w porównaniu z obsydianem i bazaltem
| Cecha | Pumeks | Obsydian | Bazalt |
|---|---|---|---|
| Struktura | Porowata, spieniona | Gęsta, szklista | Drobnoziarnista, krystaliczna |
| Gęstość | Pływa po wodzie | Jak gęste szkło | Wysoka |
| Powstawanie | Bogata w gazy, lepka lawa się spienia | Lawa szybko krzepnie bez kryształów | Rzadka lawa krzepnie wolniej |
| Typowe zastosowanie | Beton lekki, substrat, materiał ścierny | Biżuteria, sztuka, ostrza | Bruk, tłuczeń, płyty elewacyjne |
Źródła: patrz spis źródeł na końcu strony.
Częste pytania o pumeks
Dlaczego pumeks pływa po wodzie?
Jego gęstość jest ze względu na liczne pęcherzyki powietrza w zakrzepłym szkliwie skalnym mniejsza niż gęstość wody. Dopóki jego pory nie są całkowicie wypełnione wodą, pływa.
Czy pumeks jest skałą wulkaniczną?
Tak, pumeks zalicza się do szkliw wulkanicznych, powstaje podczas erupcji wulkanicznych ze spienionej, lepkiej lawy.
Gdzie w Niemczech wydobywa się pumeks?
Wydobycie odkrywkowe odbywa się w górach Eifel wokół jeziora Laacher See oraz koło Koblencji w Kotlinie Neuwied.
Do czego używa się pumeksu?
Służy głównie jako surowiec na pustaki z betonu lekkiego i bloczki pumeksowe oraz jako izolacja zasypowa. W ogrodnictwie jest używany jako substrat i magazyn wody, ponadto jako materiał ścierny i do pielęgnacji zrogowaciałego naskórka.
Czy pumeks jest palny?
Nie. W ochronie przeciwpożarowej pumeks należy do najwyższej klasy materiałów budowlanych według normy DIN 4102.
Co przemawia przeciwko pumeksowi jako materiałowi na ściany?
Reaguje bardzo wrażliwie na wilgoć; ponadto oferuje gorszą izolację akustyczną niż inne materiały budowlane. Dodatkowymi środkami przy budowie można jedno i drugie zrównoważyć.
Zleć czyszczenie i pielęgnację pumeksu i betonu lekkiego
Na miejscu sprawdzamy zabrudzone, porośnięte glonami lub zwietrzałe powierzchnie z kamienia naturalnego i betonowego, zanim dobierzemy odpowiednią metodę. Zapytanie zajmuje tylko kilka minut.
Powiązane materiały
Obsydian
Przy tym samym składzie jest to szkliwo wulkaniczne, które krzepnie gęste i bez porów.
Bazalt
Najbardziej znana ciemna skała wulkaniczna jest gęsta i krystaliczna, zamiast być porowata i szklista.
Lawa
O materiale wyjściowym: jakie skały powstają, gdy lawa płynie, a następnie krzepnie.
Kamień lawowy
Do ogrodu i grilla: porowaty kamień wulkaniczny, wyglądem spokrewniony z pumeksem.
Tuf
Również skała wyrzucona o lekkiej strukturze, składająca się z utwardzonego popiołu wulkanicznego.
Wulkanit
Przegląd pokazuje wszystkie skały wulkaniczne, do grupy których należy także pumeks.
Źródła
Na tych źródłach opierają się stwierdzenia na tej stronie. Linki prowadzą na strony zewnętrzne.
Wolisz zlecić to specjalistom?
Zapytaj o czyszczenie kamienia