Cześć Tutaj wyjaśniamy, jak powstaje lawa, jakie ma właściwości i jakiej pielęgnacji wymaga. Jeśli chodzi o Twoją powierzchnię, chętnie do Ciebie przyjedziemy.
Ilustracja poglądowa (AI)
Materiał
Lawa: definicja, skład i zastosowanie
Czym lawa różni się od magmy, jaki ma skład, jakie formy przyjmuje podczas krzepnięcia i do czego wykorzystuje się materiał lawowy.
- Uczciwe ceny
- Prawdziwa bliskość klienta
- Wyspecjalizowani od 2011 roku
- Bez dodatkowych opłat
✓ Zapytanie w 2 minuty · ✓ Bezpłatnie · ✓ Bez zobowiązań
Lawą nazywamy stopioną skałę (magmę), która wydostała się na powierzchnię ziemi z temperaturą od około 800 do 1200 stopni Celsjusza, a następnie krzepnie w skały wulkaniczne. Zwykle w około połowie do dwóch trzecich składa się z dwutlenku krzemu; na podstawie tej zawartości rozróżnia się lawy kwaśne, andezytowe i zasadowe. Jako podłoże ogrodowe, ściółka, kruszywo do betonu, materiał drogowy i filtr służy ostygła lawa. Porowate powierzchnie z lawy brudzą się na zewnątrz i można je czyścić.
Karta lawy
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| Klasyfikacja | Stopiona skała na powierzchni ziemi; krzepnie w skały wulkaniczne |
| Główny składnik | Stop krzemianowy, od około połowy do dwóch trzecich dwutlenku krzemu |
| Klasy | Lawy kwaśne (ryolitowe), andezytowe i zasadowe (bazaltowe) |
| Temperatura | Lawy kwaśne około 800 stopni Celsjusza, zasadowe do około 1200 stopni Celsjusza |
| Formy występowania | Lawa poduszkowa, lawa blokowa, bazalty trapowe, lawa brekcjowa, lawa pahoehoe, bomby wulkaniczne |
| Typowe zastosowanie | Podłoże, ściółka lawowa, środek poprawiający glebę, kruszywo do betonu, tłuczeń lawowy, materiał filtracyjny |
Źródło: Wikipedia, artykuł „Lawa”
Czym jest lawa?
Lawa i magma
W naukach geologicznych lawą nazywa się płynną magmę (stopioną skałę), o ile wydostała się na powierzchnię ziemi. Masy magmy znajdujące się na powierzchni ziemi nazywa się strumieniem lawy także wtedy, gdy materiał zdążył już zakrzepnąć. Jeśli natomiast znajduje się pod powierzchnią ziemi, zawsze nazywa się magmą. Magma krzepnie wyłącznie wewnątrz skorupy ziemskiej i tworzy wówczas tak zwane intruzje.
Lawa, skała wulkaniczna i piroklasty
Pod względem petrograficznym lawa należy do skał wulkanicznych, czyli magmowych skał powierzchniowych. Różni się od magmy we wnętrzu ziemi zarówno nazwą, jak i właściwościami. Magma zawiera jeszcze gazy (CO2, wodę, SO2, amoniak, gazy szlachetne), podczas gdy w lawach pozostają one jedynie w niewielkich resztkach. Gazy pozostają we wnętrzu stopów skalnych tylko pod dużym ciśnieniem, a przy spadku ciśnienia natychmiast się ulatniają.
Lawę należy również odróżniać od tak zwanych piroklastów. W przypadku piroklastów, inaczej niż w przypadku law, nie chodzi o produkty bezpośredniej aktywności wulkanicznej. Są to raczej skały lub fragmenty skał, które zostały zmienione, rozkruszone lub rozerwane jako wtórny skutek aktywności wulkanicznej. Dopóki występują w postaci nieskonsolidowanej, czyli luźnej, piroklasty nazywa się tefrą, niezależnie od wielkości ziaren. Dopiero po całkowitym scementowaniu określa się je jako skały piroklastyczne.
W wulkanizmie pojęcie produktów erupcji obejmuje łącznie lawy, piroklasty i uwalniane gazy wulkaniczne, które powstają przy przemianie magmy w lawę. Do zjawisk towarzyszących aktywności wulkanicznej zalicza się natomiast gorące źródła i gejzery.
Masz powierzchnie lub elementy budowlane z lawy albo bazaltolawy? Sprawdzamy, co da się wyczyścić i zakonserwować
Jak powstaje lawa i jak staje się skałą?
Od magmy do skały wulkanicznej
Lawa powstaje, gdy magma z wnętrza ziemi wydostaje się na jej powierzchnię. Ulatniają się przy tym gazy wulkaniczne, a stop skalny szybko stygnie. Powierzchnia staje się zwykle szklista do drobnoziarnistej. Po całkowitym zakrzepnięciu lawa tworzy skały wulkaniczne, natomiast magma, która krzepnie w skorupie ziemskiej, tworzy intruzje.
To, jak rzadki jest stop, zależy od zawartości dwutlenku krzemu: lawy bazaltowe są mało lepkie i nagrzane do około 1200 stopni, kwaśne lawy ryolitowe są gęste i chłodniejsze, około 800 stopni. Z tego składu wynikają formy występowania, od jeziora lawowego po lawę poduszkową.
Skład chemiczny law
Stopy krzemianowe i klasy
W przypadku stopów skalnych w zdecydowanej większości chodzi o stopy krzemianowe: od około połowy do dwóch trzecich materiału stanowi stopiony SiO2, czyli kwarc. Możliwe są także mniejsze udziały SiO2, które jednak występują niezwykle rzadko.
Lawy można bardzo dobrze podzielić na różne klasy na podstawie zawartych składników chemicznych.
Bardzo wysoką zawartość SiO2, powyżej 65 %, mają lawy kwaśne (lawy ryolitowe), które są bardzo lepkie; poniżej 52 % wynosi zawartość SiO2 w lawach zasadowych (lawy bazaltowe), które są mało lepkie. Średnią zawartość SiO2, od 52 % do 65 %, mają lawy andezytowe, zwykle gęsta masa lawy kwaśne (lawy ryolitowe): powyżej 65 %, bardzo wysoka zawartość SiO2, bardzo lepkie lawy zasadowe (lawy bazaltowe): poniżej 52 %, zawartość SiO2, mało lepkie lawy andezytowe: od 52 % do 65 %, średnia zawartość SiO2, zwykle gęsta masa.
Dalsze składniki i temperatura
Oprócz zawartych krzemianów czasem występują także różne związki magnezu lub żelaza. Okazjonalnie spotyka się również pęcherzyki gazu. Wynikają one stąd, że składniki lotne (gazowe) nie zdążyły jeszcze całkowicie się ulotnić. Pod względem składu lawy częściowo wyraźnie różnią się od pierwotnej magmy.
O temperaturze lawy przy wydostawaniu się na powierzchnię ziemi decyduje w dużej mierze jej skład chemiczny: dla law kwaśnych typowe są zwykle niższe temperatury, około 800 °C, natomiast lawy zasadowe mogą nagrzewać się bardzo mocno (często do 1200 °C).
Wygląd i formy występowania
Krzepnięcie w skałę
Po erupcjach stosunkowo szybkie ochłodzenie na powierzchni ziemi bardzo szybko zmienia strukturę lawy. Spadek temperatury sprawia, że powierzchnia staje się zwykle szklista do drobnoziarnistej. Wraz z całkowitym zakrzepnięciem lawa tworzy skały magmowe (skały wulkaniczne); natomiast plutonity to wyłącznie skały głębinowe.
Formy zakrzepniętej lawy
Różnice w lepkości poszczególnych rodzajów lawy oraz różne warunki otoczenia mogą sprawić, że zakrzepnięte lawy wyglądają bardzo różnie i przyjmują każda inną postać zewnętrzną: lawa poduszkowa powstaje przy szybkim ochłodzeniu w wodzie i ma poduszkowate struktury bazaltowe; lawa blokowa składa się z gęstej lawy andezytowej, która popękała na zwarte bloki; bazalty trapowe tworzą z rzadkich law pokrywy warstwowe; lawa brekcjowa zakrzepła w ostrokrawędziste bryły, zwykle wskutek rosnącej lepkości podczas stygnięcia, na przykład z powodu dużej utraty gazów; lawy pahoehoe pokazują strumień lawy zakrzepły w trakcie płynięcia, zwykle spływający w dół zbocza, a także w postaci placków lub kier; bomby wulkaniczne typu chlebowa skórka zakrzepły jeszcze w locie podczas wyrzutu i mają kształt bochenka chleba.
Bardzo głębokie jeziora lawowe mogą powstać, gdy lawa wypełnia zagłębienie, na przykład krater wybuchowy. W przypadku płynących law mogą powstawać rurowe i rynnowe struktury lawowe, jeśli wnętrze i zewnętrze stygną i krzepną z różną prędkością. Możliwe są ponadto kopulaste formy, tak zwane kopuły lawowe, niekiedy z naturalnymi jaskiniami lawowymi, korytarzami lawowymi i kolumnami lawowymi. Za szczególnie imponujące uważa się ponad 3 km² piwnic lawowych w Mendig: przez stulecia drążono je bezpośrednio w ostygłym strumieniu lawy, aby wydobywać bazalt na kamienie młyńskie.
Właściwości skały lawowej
Porowata, chropowata i wolno wietrzejąca
Ostygła lawa jest zwykle porowata i chropowata. Ta struktura czyni ją przydatną jako podłoże i materiał filtracyjny: kruszywo lawowe i piasek lawowy poprawiają zdolność magazynowania wody i gospodarkę cieplną gleby, a materiał lawowy przy przepływie wody działa jako nośnik biologicznych reakcji rozkładu.
Lawa wietrzeje bardzo wolno. Dlatego ściółka lawowa służy długo, a zawarte w niej składniki odżywcze i pierwiastki śladowe, takie jak żelazo, magnez i bor, uwalniają się dopiero stopniowo. Chropowata powierzchnia przy wilgoci i w cieniu łatwo jednak zarasta liśćmi, glonami i mchem, zob. poniżej wskazówki dotyczące pielęgnacji.
Możliwości zastosowania w ogrodzie
Lawa jako podłoże i środek poprawiający glebę
Zastosowanie jako podłoże należy w ogrodnictwie i uprawie roślin do najważniejszych możliwości wykorzystania law. W przypadku kaktusów i hydroponiki stanowią one wręcz główne stosowane podłoże. Często miesza się je jednak z innymi składnikami. Podłoże lawowe jest ponadto często stosowane przy zazielenianiu dachów.
Obok tego lawy stosuje się także jako środek poprawiający glebę, przy czym zwykle używa się piasku lawowego lub kruszywa lawowego. Materiał ma podobne właściwości jak mączki skalne, na przykład mączka bazaltowa. Należą do nich poprawa zdolności magazynowania wody w glebie i struktury gruzełkowatej gleby. Dochodzi do tego poprawa gospodarki mineralnej gleby oraz dostarczanie ważnych składników odżywczych i pierwiastków śladowych.
Kruszywo lawowe, piasek lawowy i granulat lawowy dostarczają glebie przede wszystkim pierwiastków śladowych, takich jak żelazo, magnez i bor, które w odróżnieniu od mączek skalnych występują w bardzo wielu rodzajach law. Zdolność wyraźnej poprawy gospodarki cieplnej gleby jest właściwością kruszywa lawowego i piasku lawowego, której mączki skalne nie oferują. W przypadku piasków lawowych i kruszyw lawowych zawarte składniki odżywcze, podobnie jak w mączkach skalnych, uwalniają się dopiero powoli w procesach wietrzenia w glebie. Ich działanie rozwija się więc raczej stopniowo, niż działa krótkotrwale. Materiał lawowy jako granulat do sadzenia stosuje się głównie przy profesjonalnym sadzeniu drzew.
Ściółka lawowa, kruszywo lawowe i kamienie lawowe
Lawy można także stosować jako tak zwaną ściółkę lawową, która służy wówczas jako trwały zamiennik kory do ściółkowania. Ponieważ wietrzenie przebiega bardzo wolno, nie jest konieczna częsta wymiana ani uzupełnianie, jak w przypadku kory. Działanie ściółki lawowej pozostaje przy tym jak najbardziej porównywalne z działaniem klasycznej kory, zwłaszcza w zapobieganiu wzrostowi chwastów. Nie zachodzi jednak organiczny proces rozkładu, dlatego ściółka lawowa nie oddaje glebie dodatkowego azotu (efekt nawożenia). Przy stosowaniu ściółki lawowej trzeba więc ten naturalny dodatkowy efekt kory zapewnić w inny sposób.
Przy zakupie kruszyw lawowych zawsze należy zwracać uwagę na wielkość ziarna. Do spulchniania gleby zalecane są zwłaszcza mniejsze frakcje (około 2 mm). Jeśli potrzebne są bardzo małe frakcje, można kupić także grys lawowy jako zamiennik grysu do posypywania; zwykle dostępny jest on również z zerowymi frakcjami. Ponieważ czyste kruszywo lawowe trafia się rzadko, w razie potrzeby należy dodatkowo sprawdzić, jakie inne substancje zostały domieszane.
Właśnie w ostatnich latach większe kamienie lawowe uchodzą za bardzo popularny element dekoracji ogrodowych. W handlu dostępna jest w tym celu wielka różnorodność wariantów, które częściowo bardzo się różnią.
Zastosowanie w budownictwie
Kruszywo, pucolany i tłuczeń
Lawa świetnie nadaje się jako kruszywo do betonu. Już starożytni Rzymianie stosowali dla swojego słynnego, w zależności od wykonania często nawet bardzo wodoszczelnego „opus caementicium” i swojego „opus signinum” tak zwane pucolany, zwykle popiół wulkaniczny i tufy, jako „tajne” kruszywo. Były to prapoczątki dzisiejszego betonu, o częściowo zaskakująco dobrych i solidnych właściwościach.
Do dziś pucolany stosuje się do wytwarzania zaprawy i betonu. Obok tufu obecnie często używa się reńskiego trasu. Ma on jednak pochodzenie wulkaniczne, ponieważ pozyskuje się go z tufu.
Do lekkich betonów o bardzo dobrych właściwościach technicznych można także bezpośrednio przerabiać lawę spienioną lub porowatą.
Tłuczeń lawowy często służy w budowie dróg jako warstwa najniższa (warstwa mrozoochronna). Jako tak zwany tłuczeń ozdobny stosuje się go czasem ponadto jako materiał utwardzający ścieżki i podjazdy, gdzie jest używany w widocznej strefie. Za wielką zaletę lawy uchodzi przy tym zwłaszcza jej mały ciężar: w porównaniu z innymi materiałami może znacznie obniżyć koszty transportu. Poza tym różne rodzaje tłucznia lawowego bardzo często stosuje się w budowie obiektów sportowych.
Zastosowanie jako materiał filtracyjny
Filtracja lawowa
Bardzo ciekawą możliwość oferują materiały lawowe do bardzo skutecznego oczyszczania wody silnie zanieczyszczonej zwłaszcza rozpuszczonymi zanieczyszczeniami organicznymi. Przy przepływie wody wzbogaconej w powietrze materiał lawowy katalizuje bardzo skuteczne biologiczne reakcje rozkładu. Z tego powodu filtrację lawową wykorzystuje się szczególnie w oczyszczaniu ścieków.
Rozpoznawanie skały lawowej i odróżnianie jej od podobnych skał
Cechy i rozgraniczenie
Ostygłą lawę rozpoznasz po zwykle ciemnej, chropowatej i porowatej lub pęcherzykowatej powierzchni, która wygląda na szklistą do drobnoziarnistej. Typowe formy to lawa poduszkowa, lawa blokowa i lawa brekcjowa. Rodzaj skały wynika ze składu: lawy bazaltowe są ciemne, lawy kwaśne jaśniejsze.
Bazalt jest natomiast zwarty i drobnoziarnisty. Tuf składa się w ponad 75 procentach ze scementowanego popiołu i materiału wyrzutowego, nie jest więc skałą lawową. Pumeks to spienione szkło wulkaniczne z lawy bogatej w gazy, które pływa po wodzie, a obsydian to zwarte, zwykle czarne szkło wulkaniczne.
Użycie nazwy
Lawa jako nazwa produktu
Pojęcie lawa jest każdemu znane i często kojarzone z potężnymi, nieokiełznanymi siłami. Wielu producentów używa dlatego odmian tego pojęcia, aby nadać swoim produktom odpowiedni wizerunek. Dobrym przykładem jest producent urządzeń do pakowania próżniowego, które dzięki 3 spawom oferują szczególnie stabilne zamknięcia. Wybrał on po prostu LAVA jako nazwę firmy.
Z produktem dąb lawa (Lava-Eiche) skała nie ma zresztą wyjątkowo nic wspólnego. Chodzi raczej wyłącznie o nazwę odmiany, bardzo skuteczną reklamowo ze względu na imponującą nazwę, opisującą określony wygląd drewna dębowego, często także jedynie imitację określonego wyglądu.
Czyszczenie i pielęgnacja skały lawowej
Porowate powierzchnie na zewnątrz
Ostygła lawa jest zwykle porowata i chropowata. Na ścieżkach, podjazdach, rabatach i nawierzchniach z kamienia lawowego osadzają się dlatego liście, glony, mech i chwasty, a powierzchnia może się przebarwiać. Regularne grabienie i usuwanie liści zapobiega temu. W przypadku wrażliwych powierzchni kamiennych lub niejasnego podłoża powinieneś przed zabiegiem zlecić sprawdzenie materiału, stanu i odpowiedniej metody zakładowi specjalistycznemu. W ten sposób unikniesz szkód spowodowanych nieodpowiednimi środkami czyszczącymi lub pielęgnacyjnymi. Podstawy znajdziesz w przewodniku Czyszczenie kamienia naturalnego.
Czy powierzchnia z kamienia lawowego jest porośnięta glonami, mchem lub zabrudzona? Sprawdzamy stan na miejscu i czyścimy powierzchnię delikatnie
Podsumowanie o lawie
Lawa w skrócie
Wybuchy wulkanów i potężne spływy piroklastyczne wydają się ogromnie groźne i jakby przynosiły tylko szkody. Ostygła lawa jest jednak w rzeczywistości bardzo cennym materiałem o wielu zastosowaniach: od poprawy gleby w ogrodzie, przez zamiennik kory do ściółkowania, po materiał wyjściowy do wysokiej jakości betonów lekkich. Materiały lawowe bardzo często stosuje się też w budowie dróg i ścieżek oraz obiektów sportowych. Poza tym zimą można je dobrze stosować jako zamiennik grysu do posypywania.
Za wiele szczególnie żyznych gleb dzisiejszych czasów odpowiadają w przyrodzie częściowo gwałtowne erupcje wulkaniczne z przeszłości, których skutki widać dziś. Jako gwałtowne zjawisko przyrodnicze wulkanizm pozostawia jednak swoimi pozostałościami często bardzo pozytywne skutki dla przyrody i dla nas. Dotyczy to nie w ostatniej kolejności także obszaru zastosowań technicznych.
Klasy law w porównaniu
| Cecha | Lawa kwaśna | Lawa andezytowa | Lawa zasadowa |
|---|---|---|---|
| Skała po zakrzepnięciu | Ryolit | Andezyt | Bazalt |
| Zawartość SiO2 | Powyżej 65 % | Od 52 do 65 % | Poniżej 52 % |
| Lepkość | Bardzo lepka | Zwykle lepka | Mało lepka |
| Temperatura | Około 800 stopni Celsjusza | Pośrednia | Do około 1200 stopni Celsjusza |
Źródła: zob. wykaz źródeł na końcu strony.
Często zadawane pytania o lawę
Jaka jest różnica między lawą a magmą?
Dopiero gdy stopiona skała dotrze do powierzchni ziemi, nazywa się ją lawą. Poniżej nazywa się ją magmą.
Jak gorąca jest lawa?
W przypadku law kwaśnych temperatura wynosi zwykle około 800 stopni Celsjusza, w przypadku law zasadowych sięga do około 1200 stopni Celsjusza.
Z czego składa się lawa?
Głównie ze stopu krzemianowego, przy czym udział dwutlenku krzemu mieści się w zakresie od około połowy do dwóch trzecich.
Do czego stosuje się ostygłą lawę?
Stosowanie jako podłoże ogrodowe, ściółka lawowa, środek poprawiający glebę, kruszywo do betonu, tłuczeń lawowy i materiał filtracyjny.
Czym jest lawa poduszkowa?
Przy szybkim ochłodzeniu w wodzie powstają te poduszkowate struktury bazaltowe.
Zlecić czyszczenie i pielęgnację skały lawowej
Na miejscu sprawdzamy porośnięte glonami lub zabrudzone powierzchnie ze skały wulkanicznej, a następnie dobieramy odpowiednią metodę.
Powiązane materiały
Bazalt
Zwarta skała, która powstaje przy krzepnięciu lawy zasadowej.
Pumeks
Spieniona, bogata w gazy lawa o tak małym ciężarze, że jest wystarczająco lekka i pływa po wodzie.
Obsydian
Lawa zakrzepła w czarne szkło po odpowiednio szybkim ochłodzeniu.
Kamień lawowy
Ten gruboporowaty kamień wulkaniczny sprzedaje się jako podłoże lawowe, ściółkę i tłuczeń ozdobny.
Bazaltolawa
Kamień naturalny stosowany na podłogach i fasadach: porowaty bazalt pochodzący ze strumieni lawy z Eifel.
Tuf
Obok lawy do produktów erupcji zalicza się także scementowany popiół wulkaniczny.
Skała wulkaniczna
Do tej grupy skał należą wszystkie lawy, które zakrzepły na powierzchni.
Źródła
Na tych źródłach opierają się stwierdzenia na tej stronie. Linki prowadzą na zewnętrzne strony.
Wolisz zlecić to specjalistom?
Zapytaj o czyszczenie kamienia