Nefelin: minerał, który w kwasie tworzy obłok

Do klasy krzemianów należy często występujący minerał nefelin. Chemicznie można go opisać jako glinokrzemian potasu i sodu o składzie KNa3[AlSiO4]4. Strukturalnie zalicza się go do tektokrzemianów. Inne nazwy to eleolit i kamień tłusty, przy czym ta ostatnia nawiązuje do tłustego połysku.

Układ krystaliczny heksagonalny określa krystalizację nefelinu. Najczęściej powstają gruboziarniste, sześcio- do dwunastościennych słupy o wielkości do około dziesięciu centymetrów. Ich powierzchnie wykazują połysk szklisty do tłustego. Jako czysty minerał nefelin ma postać bezbarwną i przezroczystą. Wielokrotne załamywanie światła na defektach sieci sprawia jednak, że często wygląda na półprzezroczysty do niemal nieprzezroczystego, biały; domieszki obcych składników powodują zabarwienia szare, żółtawe, rdzawobrunatne lub niebieskozielone. Biała pozostaje natomiast zawsze barwa rysy.

Rozróżnienie nefelinu i kwarcu jest trudne. Przy próbie kwasowej widoczna jest jednak wyraźna różnica: silne kwasy, takie jak kwas solny, rozkładają nefelin, podczas gdy kwarc pozostaje bez zmian. Dochodzi przy tym do obłokowatego wydzielania kwasu krzemowego.

Nazwę minerał zawdzięcza temu efektowi. Pierwszy opis sporządził w 1801 roku francuski mineralog René-Just Hauy, który za podstawę nazwy wybrał greckie słowo nephele oznaczające obłok. Nefelin odkryto na Monte Somma w Kampanii w południowych Włoszech, na grzbiecie górskim kompleksu wulkanicznego Somma-Wezuwiusz.

W codziennym życiu spotykasz nefelin głównie jako niewidoczny składnik skał. W bazaltach alkalicznych obok oliwinu występują wyraźne ilości nefelinu. Z bazaltu wytwarza się z kolei posadzki i okładziny schodów oraz płyty elewacyjne; w ogrodnictwie i kształtowaniu krajobrazu służy jako kostka.

Do cech minerału należy jego wrażliwość na kwasy. Cała skała decyduje o tym, jak bazalt zawierający nefelin reaguje na warunki z udziałem środków czyszczących. Silne kwasy rozkładają nefelin, leucyt i oliwin. Ponieważ w bazalcie są one rozproszone drobno, kamień uchodzi na co dzień za w dużej mierze odporny na kwasy. Środków kwaśnych używaj mimo to wyłącznie rozcieńczonych i po próbie, a następnie dokładnie płucz; do powierzchni polerowanych wybierz pielęgnację o obojętnym pH. Bazalty bogate w oliwin mogą przez utlenianie żelaza wytwarzać plamy w kolorze rdzy.

Twoją powierzchnię z kostką bazaltową, schodami lub płytami elewacyjnymi chętnie obejrzymy. Na życzenie oględziny i próbne czyszczenie otrzymasz bezpłatnie.