Cześć. Tutaj wyjaśniamy, jak powstaje hornfels, jakie ma właściwości i jakiej wymaga pielęgnacji. Jeśli chodzi o Twoją powierzchnię, chętnie do Ciebie przyjedziemy.
Ilustracja poglądowa (AI)
Materiał
Hornfels: powstawanie, właściwości i zastosowanie
Jak z iłowców i skał marglistych powstaje gęsta, twarda skała przeobrażona, jakie istnieją odmiany i do czego służy hornfels?
- Uczciwe ceny
- Prawdziwa bliskość klienta
- Specjalizujemy się od 2011 roku
- Bez dodatkowych opłat
✓ Zapytanie w 2 minuty · ✓ Bezpłatnie · ✓ Bez zobowiązań
Jako skała metamorficzna hornfels powstaje w wyniku metamorfizmu kontaktowego w temperaturach około 600 do 700 stopni Celsjusza, gdy magma dociera do skały otaczającej. Skała wyjściowa rekrystalizuje wtedy całkowicie i traci swoją łupkową strukturę. Skała jest gęsta, drobno- do średnioziarnista, bardzo twarda i odporna na warunki atmosferyczne; barwą jest zwykle szara do czarnej lub plamista. Hornfels służy przede wszystkim jako tłuczeń i materiał do budowy dróg. W Niemczech występuje szczególnie w Harzu i w Lesie Turyńskim.
Karta skały: hornfels
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| Grupa skał | Skała metamorficzna (skała przeobrażona) |
| Powstawanie | Metamorfizm kontaktowy (metamorfizm termiczny), prawie bez ciśnienia |
| Temperatura | Zwykle około 600 do 700 °C |
| Struktura | Struktura hornfelsowa: gęsta, bezkierunkowa, całkowicie zrekrystalizowana |
| Wielkość ziarna | Drobna do średniej |
| Barwa | Często szara i czarna, także biała, rzadko zielona i niebieska, często plamista |
| Odmiany | Hornfels granatowy, piroksenowy, kordierytowy, chiastolitowy, łupkowo-iłowcowy |
| Typowe zastosowanie | Tłuczeń, budowa dróg, historycznie narzędzia i kamienie dźwiękowe |
Źródło: Wikipedia, artykuł Hornfels; Uniwersytet w Oldenburgu, galeria skał: hornfels
Czym jest hornfels?
Gęsta skała przeobrażona
Hornfelsy to metamorfity, czyli skały przeobrażone. Różne skały wyjściowe (edukty) zostają z czasem przeobrażone przez wysokie ciśnienia i temperatury we wnętrzu Ziemi. Zwykle pierwotny skład mineralny skały wyjściowej pozostaje przy tym w dużej mierze zachowany.
W przypadku hornfelsów szczególnością jest jednak to, że po przeobrażeniu rekrystalizują całkowicie: tracą przez to całkowicie łupkową strukturę typową dla metamorfitów. Zamiast tego powstaje gęsta i bardzo twarda skała. Ma zwykle drobną do średniej wielkość ziarna i jest ogólnie bardzo twarda i zwarta. Geologicznie ten szczególny wariant struktury nazywa się więc także strukturą hornfelsową.
Masz powierzchnie lub elementy budowlane z hornfelsu? Sprawdzamy, co da się wyczyścić i zapielęgnować
Powstawanie hornfelsu w wyniku metamorfizmu kontaktowego
Metamorfizm termiczny bez ciśnienia
Jako skały wyjściowe często wchodzą w grę skały krzemianowe (na przykład najczęstsze skały, które stanowią prawie 90 % skorupy ziemskiej), a także skały tlenkowe. Do minerałów krzemianowych należy na przykład skaleń, natomiast kwarc (jako SiO2) jest minerałem tlenkowym, w każdym razie w geologii niemieckiej. Dla przeobrażenia rolę odgrywa przede wszystkim temperatura (zwykle 600 °C do 700 °C). Dlatego rodzaj zachodzącej metamorfozy, która prowadzi do powstania struktur hornfelsowych, nazywa się też metamorfizmem termicznym (metamorfizmem kontaktowym). Przy tym szczególnym przeobrażeniu ciśnienie odgrywa natomiast niemal zerową rolę.
Warunkiem jest, aby gorąca magma wznosiła się w warstwy skalne blisko powierzchni i ogrzewała tam skałę otaczającą, podczas gdy nie panuje wysokie ciśnienie. Wokół ciała magmowego tworzy się aureola kontaktowa. Tam łupki iłowcowe, iłowce i margle przeobrażają się w hornfels. Strukturę bezkierunkową w tych temperaturach tworzą kwarc i skaleń.
Typowy skład mineralny i odmiany
Pelity i margle jako skały wyjściowe
W hornfelsach występujący zestaw minerałów zmienia się oczywiście zawsze w zależności od danego edyktu. Za dwie szczególnie dobrze znane, większe grupy uchodzą tu pelity oraz margle i margle wapniste.
W składzie mineralnym pelitów znajdują się głównie andaluzyt, kordieryt, biotyt, muskowit i kwarc. Z bardzo drobnoziarnistych iłowców o wielkości ziarna poniżej 0,02 mm powstają głównie pelity; wskazuje na to już sama nazwa (peios = z gr. muł, ił). W przypadku pelitów o strukturze hornfelsowej chodzi jednak o pelity przeobrażone (metamorficzne), a dodatkowo całkowicie skrystalizowane.
W marglach przeważają natomiast diopsyd, grossular i epidot, obok nich występuje także wezuwian. Margle to również bardzo drobnoziarniste skały ilaste i mułowe. Mogą one jednak w niektórych przypadkach zawierać większe frakcje, aż po żwir. W porównaniu ze zwykłymi marglami (margle ilaste) margle wapniste wyróżniają się wyższą zawartością wapnia. Za pomocą specjalnych nazw (wapień marglisty, margiel wapnisty, margiel, margiel ilasty, ił marglisty) można jeszcze dokładniej określić odpowiednie zawartości wapnia lub iłu.
Znane odmiany
Z mnogości możliwych skał wyjściowych powstają typowe odmiany, które nazywa się zgodnie z ich cechami. Hornfelsy granatowe, piroksenowe, kordierytowe i chiastolitowe należą przy tym do najbardziej znanych. Za dobrze znaną odmianę uchodzą także hornfelsy łupkowo-iłowcowe; równie znane są hornfelsy szarogłazowe.
Wygląd i właściwości hornfelsu
Szary, czarny i plamisty
Hornfelsy mogą oczywiście mieć bardzo różny wygląd, w zależności od skał wyjściowych. Często mają barwę szarą lub czarną; stosunkowo często występuje także biała. Odcienie zielone i niebieskie pojawiają się rzadziej, są jednak również możliwe. Bardzo wiele odmian hornfelsu jest plamistych.
Masywy hornfelsowe mogą jako skała często wykazywać imponująco pasmową strukturę. Ich wygląd upodabnia je wtedy do rogów zwierząt. Miało to przyczynić się do nadania nazwy; sama nazwa pochodzi z języka górniczego. Świeże powierzchnie przełamu są często muszlowe i wykazują rogowy połysk.
Hornfelsy są bardzo mocne i odporne na warunki atmosferyczne, jednak z powodu małego rozpowszechnienia wykorzystuje się je tylko lokalnie jako łamany tłuczeń. Ze względu na gęstość i twardość mamy do czynienia ze skałą, która prawie nie wietrzeje.
Zastosowanie i występowanie hornfelsu
Występowanie w Niemczech i Europie
Znaczące złoża koncentrują się w Niemczech zwłaszcza w Harzu i Lesie Turyńskim. W górach Fichtelgebirge i w Eifel leżą kolejne stanowiska, podobnie we Włoszech (Elba), we Francji (Wogezy) oraz w południowej Norwegii.
Budowa dróg, tłuczeń, kamienie dźwiękowe i narzędzia
Dziś ich zastosowanie leży głównie w budowie dróg; poza tym często przerabia się je na tłuczeń. Rzadko w XIX wieku wykorzystywano je także jako kamienie dźwiękowe, bardzo podobnie do ksylofonu, tyle że w wyraźnie większej skali. Znany jest na przykład litofon Musical Stones of Skiddaw, wykonany z hornfelsu z Cumbrii w Anglii. Już w paleolicie hornfelsy wykorzystywano jako materiał na narzędzia. Przykładem jest pięściak ze Stedebergen z hornfelsu łupkowo-iłowcowego.
Jak rozpoznać hornfels i odróżnić go od innych kamieni
Cechy
Hornfels jest gęsty i bezkierunkowy, całkowicie zrekrystalizowany i drobno- do średnioziarnisty. Szarość i czerń są częste, także biel, rzadziej zieleń i błękit; wiele odmian jest plamistych. Świeże powierzchnie przełamu są często muszlowe i mają rogowy połysk. Skała jest bardzo mocna i prawie nie podlega wietrzeniu.
Odróżnienie
Łupek jest łupkowy i łatwo się łupie, a powstał pod wpływem ciśnienia, gnejs jest pasmowy i zbudowany z warstw. Marmur jest ziarnisty i krystaliczny i powstaje z wapienia. Hornfels powstaje w wyniku metamorfizmu kontaktowego w wysokiej temperaturze i prawie bez ciśnienia.
Czyszczenie i pielęgnacja hornfelsu
Pielęgnacja zależy od odmiany i sposobu zabudowy
Hornfels rzadko spotyka się jako nawierzchnię, kostkę brukową lub kamień murowy; zwykle stosuje się go jako tłuczeń i materiał do budowy dróg. Jeśli występują elementy budowlane lub powierzchnie z hornfelsu, skała jest gęsta, twarda i odporna na warunki atmosferyczne. Na jej szorstkich powierzchniach glony, mech i zabrudzenia osadzają się jednak tak samo jak na innym kamieniu naturalnym. Dla czyszczenia i ochrony nawierzchni z hornfelsu decydujące są konkretne cechy odmiany skały, powierzchni i zabrudzenia; od nich zależą działania.
Przy wrażliwych powierzchniach kamiennych lub niejasnym podłożu zleć przed zabiegiem sprawdzenie materiału, stanu i odpowiedniej metody czyszczenia naszemu zakładowi specjalistycznemu SteinRein. Dzięki temu unikniesz szkód, które mogą spowodować nieodpowiednie środki czyszczące lub pielęgnacyjne. W przewodniku o czyszczeniu kamienia naturalnego znajdziesz ogólne wskazówki dotyczące czyszczenia.
Sprawdzamy na miejscu stan Twojej powierzchni z hornfelsu lub innego kamienia naturalnego i czyścimy lub zabezpieczamy ją odpowiednią metodą
Podsumowanie: hornfels w skrócie
Skały w przemianie
Jak silnie ciśnienie i temperatura potrafią z czasem przeobrażać skały, imponująco pokazują także hornfelsy. W wyglądzie i właściwościach metamorfity mogą już wyraźnie różnić się od skały wyjściowej. Po całkowitej rekrystalizacji do struktury hornfelsowej te różnice są jeszcze wyraźnie większe. Ponadto duża liczba różnych odmian w imponujący sposób pokazuje, jak wielka różnorodność skał występuje w naszej skorupie ziemskiej.
Hornfels w porównaniu z łupkiem, gnejsem i marmurem
| Cecha | Hornfels | Łupek | Gnejs | Marmur |
|---|---|---|---|---|
| Metamorfizm | Metamorfizm kontaktowy, wysoka temperatura, prawie bez ciśnienia | Metamorfizm regionalny, ciśnienie | Metamorfizm regionalny, wysokie ciśnienie i temperatura | Metamorfizm kontaktowy lub regionalny z wapienia |
| Struktura | Gęsta, bezkierunkowa | Łupkowa, łatwo się łupie | Pasmowa, warstwowa | Ziarnista, krystaliczna |
| Twardość | Bardzo twardy | Średnia | Twardy | Średnia |
| Typowe zastosowanie | Tłuczeń, budowa dróg | Dach, płyty, posadzki | Mury, płyty podłogowe | Posadzki, rzeźba |
Źródła: zobacz spis źródeł na końcu strony.
Częste pytania o hornfels
Czym jest hornfels?
W wyniku metamorfizmu kontaktowego w temperaturze około 600 do 700 stopni Celsjusza powstaje skała metamorficzna, która rekrystalizuje przy tym całkowicie i przyjmuje gęstą, bardzo twardą postać.
Jak powstaje hornfels?
Gorąca magma ogrzewa skałę otaczającą, taką jak łupek iłowcowy lub margiel, bez dużego ciśnienia, gdy tylko do niej dotrze. Skała traci przy tym swoją łupkową strukturę, a następnie na nowo krystalizuje bezkierunkowo.
Skąd hornfels ma swoją nazwę?
Nazwa pochodzi z niemieckiego języka górniczego. Do nadania nazwy miało przyczynić się to, że pasmowe skały przypominają rogi zwierząt.
Jakie są odmiany hornfelsu?
Do znanych wariantów należą hornfelsy granatowe, piroksenowe, kordierytowe, chiastolitowe, łupkowo-iłowcowe oraz szarogłazowe.
Do czego stosuje się hornfels?
Wykorzystuje się go głównie w budowie dróg i jako tłuczeń. Dawniej służył jako narzędzie, a jako kamienie dźwiękowe w XIX wieku tylko rzadko.
Gdzie hornfels występuje w Niemczech?
Główne złoża leżą w Harzu i Lesie Turyńskim.
Zleć czyszczenie i pielęgnację kamienia naturalnego
Zabrudzone lub porośnięte glonami powierzchnie z kamienia naturalnego i betonowego sprawdzamy na miejscu i dobieramy odpowiednią metodę czyszczenia.
Powiązane materiały
Skała metamorficzna
Hornfels, łupek i gnejs należą do skał przeobrażonych, które przedstawia ten przegląd.
Łupek iłowcowy
Częsta skała wyjściowa dla hornfelsu, który może z niej powstać w wyniku metamorfizmu kontaktowego.
Margiel
Pod wpływem ogrzewania z tej wapnistej skały ilastej powstają hornfelsy bogate w krzemiany wapnia.
Fyllit
Przy jeszcze rozpoznawalnej łupkowatości ta słabo metamorficzna skała wykazuje jedwabisty połysk.
Łupek łyszczykowy
W przeciwieństwie do gęstego hornfelsu mamy tu do czynienia ze skałą łupkową, powstałą w wyniku metamorfizmu regionalnego.
Gnejs
Silnie pasmowa skała metamorficzna powstała w wyniku metamorfizmu regionalnego.
Łupek
Jako płyty dachowe i podłogowe stosuje się tę łatwo łupiącą się skałę przeobrażoną.
Źródła
Na te źródła opierają się stwierdzenia na tej stronie. Linki prowadzą na strony zewnętrzne.
Wolisz zlecić to specjalistom?
Zapytaj o czyszczenie kamienia