Łupek sztuczny: materiał, azbest i różnice wobec łupka naturalnego

Dlaczego stare pokrycia budzą podejrzenia

Do lat 70. i 80. XX wieku włóknocement często zawierał azbest. Dlatego stare dachy z łupka sztucznego uważa się często za odpady niebezpieczne, gdy są rozbierane. W Niemczech produkcja, sprzedaż i stosowanie wyrobów azbestowych są zakazane od 1993 roku. Zakaz nie wymagał jednak usunięcia istniejących już pokryć. Dla niektórych zastosowań obowiązywały okresy przejściowe, a część płyt była jeszcze przetwarzana z zapasów magazynowych do około 1995 roku. Niektórzy producenci przeszli na produkty bez azbestu już od 1981 roku; daty różnią się w zależności od producenta i produktu.

To, czy płyta zawiera azbest, nie daje się pewnie odczytać z barwy, powierzchni ani wieku. Pewność daje tylko analiza laboratoryjna próbki wykonana przez uznaną placówkę. Także przy rozbiórce płyt bez azbestu i z azbestem często nie da się wiarygodnie odróżnić, dlatego stare płyty należy traktować jako potencjalnie zawierające azbest.

Co to oznacza dla prac na dachu

Wyrobów azbestowo-cementowych nie wolno obrabiać, czyli piłować, szlifować ani wiercić, i nie wolno ich czyścić, ani szczotkami, ani myjką wysokociśnieniową. Powodem jest ścieranie: mogą przy tym uwalniać się niebezpieczne włókna.

Przy dachach i elewacjach z czasów przed 1993 rokiem pytanie o materiał stoi więc przed każdym czyszczeniem. Należy ono najpierw do badania, a nie do rąk majsterkowicza.

Cechy i odróżnienie

Łupek sztuczny naśladuje płyty łupkowe: powierzchnia jest gładka lub strukturalna, formaty odpowiadają popularnym formatom łupkowym, a krycie podąża za kryciem prawdziwego łupka. Z poziomu gruntu imitację trudno więc rozpoznać. Materiał, włóknocement, tworzywo lub żywica syntetyczna, wynika z roku budowy, karty produktu lub badania.

Łupek naturalny to metamorficzna skała ilasta o własnej strukturze, barwie i sposobie starzenia, łupek sztuczny starzeje się jak cement i tworzywo. To, czy starszy produkt włóknocementowy zawiera azbest, nie daje się pewnie odczytać ani z barwy, ani z powierzchni. Także dachówki cementowe i dachówki ceramiczne należą do pokryć dachowych, ale nie naśladują wyglądu łupka.

Najpierw wyjaśnić, potem czyścić

W przypadku dachu lub elewacji z zamiennika łupka właściciele powinni najpierw ustalić, czy może w grę wchodzić azbest. Zależy to od roku budowy i produktu. W razie podejrzenia powierzchni nie wolno szczotkować ani czyścić myjką wysokociśnieniową, najpierw badanie. Przy nowszych płytach bez azbestu czyszczenie jest zasadniczo możliwe; jaka metoda pasuje, zależy od materiału.

Jak czyścić prawdziwy łupek, opisuje przewodnik Czyszczenie płyt łupkowych. Na łupek sztuczny instrukcji nie można po prostu przenieść, ponieważ cement, tworzywo i powłoka reagują inaczej niż skała.