Kwarc dymny: powstawanie i właściwości

Występująca w naturze odmiana kwarcu nosi nazwę kwarcu dymnego. Jej szczególna barwa sprawia, że jest również poszukiwanym kamieniem leczniczym. Pochodzi ona z naświetlenia promieniowaniem gamma kwarcu, który w swojej naturalnej postaci pozostaje bezbarwny i przezroczysty. Właśnie to naświetlenie nadaje kwarcowi dymnemu charakterystyczne zabarwienie.

Nazwę „morion” stosuje się również do kwarcu dymnego w odmianie ciemnej, prawie czarnej i już nieprzejrzystej. Określenie to pochodzi z bardzo starego opisu autorstwa Pliniusza Starszego (23-79 n.e.), w którym minerał został nazwany „mormorionem”. W toku historii nazwa ta skróciła się następnie do moriona, zwanego też „morionem”. Określenia „cairngorm” oraz „kryształ Ozyrysa” ograniczają się do sfery ezoterycznej.

W stosunku do zwykłego kwarcu odmienność ogranicza się wyłącznie do barwy: dymnej i szarobrązowej. Pod względem wszystkich pozostałych właściwości oba odpowiadają sobie dokładnie, czyli właściwościom zwykłego kwarcu niezabarwionego promieniowaniem.

Do klasy minerałów określanych tlenkami, o stosunku metalu do tlenu 1:2, zalicza się kwarc dymny, podobnie jak zwykły kwarc. Dzięki twardości 7 w skali Mohsa pozostaje on również względnie twardym minerałem. Zwykły kwarc w całkowicie czystej postaci staje się zupełnie przezroczysty i nosi wtedy nazwę „kryształu górskiego”. Bardzo często występują jednak jony barwiące albo wrostki mineralne, np. hematyt, który zabarwia kwarc na czerwonobrązowo i w ten sposób tworzy „kwarc żelazisty”.

Właściwości kwarcu dymnego są szczególnie zbliżone do tych dzielonych z czystymi odmianami, ponieważ zawsze powstaje on ze stosunkowo czystego kwarcu.

Przeważnie kwarc dymny jest wykorzystywany w roli kamienia leczniczego. Podrzędne znaczenie ma natomiast jako kamień jubilerski, często sprzedawany pod określeniem „topaz dymny”, będącym z punktu widzenia mineralogii nazwą nieprawidłową.

Kwarcowi dymnemu jako kamieniowi leczniczemu od dawna przypisuje się działanie wspierające podczas żałoby i depresji. Według tych przekonań ma porządkować myśli, odpędzać „złe” myśli, wspierać pozytywne myślenie oraz chronić przed stresem. W tradycyjnej kulturze Szkocji, ukształtowanej przez wpływy celtyckie, od zawsze uznaje się kwarc dymny za potężny kamień ochronny, poprzez który przejawia się moc bogów ziemi. W kulturze arabskiej natomiast uważa się go za kamień przyjaźni i wierności łączącej ludzi. Zgodnie z tamtejszymi wierzeniami ma on ciemnieć, kiedy nadchodzi nieszczęście.

W odniesieniu do ciała przypisuje się kamieniowi działanie rozkurczowe obejmujące cały organizm, stąd jego częste stosowanie również przy bólach głowy i pleców. Według tych przekonań ma pobudzać przemianę materii oraz produkcję hormonów, a przez to wzmacniać libido. Wśród zaleceń znajduje się także przygotowywanie tak zwanej wody z kamieni szlachetnych. Kwarc dymny można ponadto zwyczajnie nosić ze sobą jako kamienie bębnowe.

W pomieszczeniach kwarc dymny jest też często ustawiany swobodnie z zamiarem wychwytywania i neutralizowania negatywnych wibracji. Ma wychwytywać oraz neutralizować je także w przypadku elektrosmogu i innych negatywnych pól sił w pomieszczeniu (np. wywołanych przez żyły wodne). Według powszechnych zaleceń, by zachował swoje działanie, trzeba co cztery tygodnie rozładowywać kamień pod letnią wodą, po czym ponownie ładować go przez noc wraz z kryształem górskim.